Spotkania z Historią

/Tag:Spotkania z Historią

„Architektoniczny splot niepodległościowy.” – artykuł dra Piotra Stasiaka

Odradzające się państwo Polskie u progu niepodległości musiało przezwyciężyć wiele problemów związanych m.in. z organizacją administracji, scalaniem gospodarki, transportu. Po latach zaborów Polacy musieli zdobyć się na olbrzymi wysiłek, aby nasze państwo, nasza ojczyzna według ówczesnych marzeń była krajem silnym i nowoczesnym w każdym względzie. Dbałość o jakość Polski także w wymiarze materialnym była szczególna dla odradzającej się państwowości. Promowano wizerunek prężnego państwa budującego własny potencjał oparty o niepowtarzalny charakter. Przejawiało się to w wielu aspektach, ale materialnym świadectwem tych dążeń, wciąż obecnym w naszym otoczeniu jest architektura.
W dwudziestoleciu międzywojennym w architekturze zrodziły się modernizm i kompilacja rozwiązań architektonicznych określona mianem tzw. „stylu narodowego”.

Szczególnie ten ostatni jest swoistym symbolem odradzającego się państwa polskiego, swoistym splotem – próbą przezwyciężenia zaborczych podziałów. Taki „splot” – krajobraz dziedzictwa – dziedzictwo krajobrazu możemy odnaleźć spacerując kutnowskimi ulicami. To jedna z ważniejszych spuścizn i dziedzictwo historyczne odradzającego się państwa w naszym lokalnym wymiarze.

Tuż po zakończeniu I wojny światowej w Kutnie był odczuwalny brak mieszkań, ze względu na gwałtowny wzrost ludności związany z przybyciem do miasta ludzi z Warszawy, Łodzi oraz byłych żołnierzy i robotników z Niemiec i uchodźców z Rosji. Ponadto budynki były zajmowane na cele nowopowstających urzędów. Dopiero po 1925 roku w Kutnie nastąpił „boom” budowlany. Powstało wówczas szereg kompleksów i budynków, które do dziś można odnaleźć w miejskim krajobrazie.

Na szczególną uwagę zasługuje kompleks budynków kolejowych powstały około 1928 roku przy ul. Rychtelskiego, Krośniewickiej oraz Siemiradzkiego i Fałata o znaczeniu których dla miasta pisał Tomasz Czyżewski w artykule Zapomniane koleje kutnowskiej historii. Szkic dotyczący budownictwa kolejowego i założeń urbanistycznych osiedli dla kolejarzy. Nie znany jest autora tego założenia, choć koncepcja wykazuje zdaniem T. Czyżewskiego na podobieństwa do projektów Józefa Handzelewicza. Budynki przy ul. Rychtelskiego stanowią kolonię robotniczą – kolejową, ale w typie architektury dworskiej, widoczne jest tu założenie charakterystyczne dla układów „pałac – czworaki- oficyny”. „Układ trzech dziesięcioosiowych, piętrowych budynków wielorodzinnych, ustawionych wokół zadrzewionego dziedzińca, osią założenia wyznacza w centrum kompozycji ryzalit środkowego budynku z podwójnym wejściem zwieńczonym łukami. Wejścia do budynków oskrzydlających także powtarzają półkoliste zwieńczenia. Wszystkie trzy kryte dachami czterospadowymi z niewielkimi, nietypowymi półszczytami górnymi, których zwieńczenia zdają się nawiązywać do charakterystycznych dla Kutna dachów naczółkowych; poddasza doświetlone lukarnami”. Przed elewacjami przeciwległymi do dziedzińca poprowadzone są alejki i przydomowe ogródki. Skrajne działki założenia przeznaczone zostały pod dwa domy dwurodzinne, z jednym wejściem do wspólnej sieni. Od strony ulicy elewacje obu domów wzbogacone facjatami, po dwie rozmieszczone symetrycznie, zwieńczone wąskim gzymsem i trójkątnym przyczółkiem. Kryte dachem polskim. Na tyłach założenia, symetrycznie rozmieszczone zabudowania gospodarcze, z bryłami formowanymi w literę ‚L’ gdzie bryły prostopadłe do linii ulicy są obszerniejsze i wyższe, o asymetrycznym ułożeniu kalenic.

Kolejnym kompleksem o znaczeniu symbolicznym dla naszej niepodległości są budynki należące do zespołu koszar 37 pułku piechoty. Należy do nich przede wszystkim budynek koszar przy ul. Grunwaldzkiej (dawniej Szosowa) i Żwirki i Figury. Budynek pochodzi co prawda z początku XX wieku został jednak dla potrzeb pułku przebudowany i rozbudowany w 1927 roku, a w 1931 r. wzniesiono skrzydło północne. W koszarach przy ulicy Grunwaldzkiej stacjonowało dowództwo pułku, kompania sztabowa i wszystkie trzy bataliony liniowe, tam również znajdowała się świetlica i koncentrowało życie pułku.

W 1928 r. stan zabudowy wykorzystywanej przez wojsko powiększono o dom podoficerski przy ul. Okrzei 1 oraz dom oficerski przy ul. Kościuszki 20, wybudowany w miejscu gdzie w 1917 r. mieszkańcy Kutna usypali pamiątkowy kopiec Kościuszki.

Dla potrzeb domu podoficerskie w sąsiedztwie wybudowano łaźnie wraz budynkiem, w którym umieszczono pompę zasilającą w wodę łaźnię.

Ponadto w Kutnie powstało po 1925 roku szereg budynków użyteczności publicznej i domów mieszkalnych, których wybór przedstawiono poniżej. Większość z nich została poddana gruntownym modernizacjom i nie we wszystkich przypadkach można rozpoznać styl architektoniczny, który w przypadku zwłaszcza tzw. stylu narodowego, czy dworkowego można nazwać swoistym symbolem odradzającego się państwa polskiego. Bez wątpienia starano się architekturze nadać odpowiednią jakość odnosząc się do naszej historii lub dbając o nowoczesny design (trudny dzisiaj do zaprezentowania ze względu na brak ikonografii ukazującej pierwotny, nie zniszczony wygląd budynków), dorównujący projektom europejskim, czasem skutecznie i umiejętnie łącząc oba trendy.

Na odrębną uwagę zasługuje kompleks willowy wybudowany po 1925 roku między ulicami Staszica. Kołłątaja i Bema oraz Lelewela i Sobieskiego: ul. Bema 11, Barcewicza 3, Dąbrowskiego 3, Matejki 8, Staszica 5,9, 14 oraz kilka domów z lat 30 tych: ul. Barcewicza 8 , Bema 14, M. Curie Skłodowskiej 21, Krasińskiego 17, Żółkiewskiego 27, ale w większości budynki te zostały mocno zmodernizowane w ostatnich latach.

To kilka wybranych przykładów architektury międzywojennej w Kutnie. Warto przypomnieć, że nie doczekał się tu realizacji bardzo ciekawy przykład architektury modernistycznej, jakim miał być bardzo nowoczesny budynek Kasy Chorych, wg projektu H. i Sz. Syrkusów z 1927 roku.

Opracowane na podstawie:

T. Czyżewski, Zapomniane koleje kutnowskiej historii. Szkic dotyczący budownictwa kolejowego i założeń urbanistycznych osiedli dla kolejarzy, Studia i Materiały, Muzeum Regionalne w Kutnie, t. 1, Kutno 2011, s. 70-79.

P. A. Stasiak, Tajemnice kutnowskich koszar, Studia i Materiały, Muzeum Regionalne w Kutnie, t. 1, Kutno 2011, s. 80-91.

E. Bergman, M. Barbasiewicz, J. Jernajczyk, Kutno. Studium urbanistyczno-historyczne, PKZ w Warszawie, Warszawa 1980.

dr Piotr A. Stasiak.

14 września, 2019|Aktualności|

prof. Zbigniew Wawer z gościnnym wykładem

Już w sobotę zapraszamy na pierwszy wykład w ramach „Spotkań z Historią”. Prelegentem inaugurującym wydarzenie będzie prof. nadz. dr hab. Zbigniew Wawer . Historyk, nauczyciel akademicki, menedżer kultury. Absolwent Uniwersytetu Warszawskiego, należy do najbardziej znanych polskich historyków wojskowości. Jest wybitnym badaczem historii Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie oraz znawcą umundurowania i znaków polskich jednostek z okresu II wojny światowej. W latach 2012-2016 dyrektor Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie, od 2017 roku dyrektor Muzeum Łazienki Królewskie. Jest autorem licznych książek i filmów dokumentalnych.
Spotkanie odbędzie się 14 września o godz. 16:00 w sali konferencyjnej Kutnowskiego Domu Kultury. Zapraszamy.

12 września, 2019|Aktualności|

„Spotkania z Historią” 2019

Przedstawiamy program tegorocznych „Spotkań z Historią”. Edycja 2019 zatytułowana jest: „Pamięć. Wokół 80. rocznicy Bitwy nad Bzurą”. Zapraszamy do udziału w grach miejskich, wykładach znamienitych Prelegentów, spotkaniach z Przedstawicielami pokolenia pamiętającego II wojnę światową oraz uroczystych obchodach 80. rocznicy Bitwy nad Bzurą i 50. rocznicy utworzenia Muzeum Bitwy nad Bzurą.

 

11 września, 2019|Aktualności, Spotkania z Historią 2019|

Muzeum na 45. Święcie Róży

Muzeum Regionalne w Kutnie włącza się, wzorem lat ubiegłych, w organizację 45. Święta Róży. W tym roku 7 i 8 września w Parku Traugutta będzie można zobaczyć wystawę twórczości kutnowskich rzeźbiarzy. Przywitają Państwa rzeźby plenerowe przedstawiające kapelę ludową i zespół śpiewaczek. Wystawa połączona będzie z kiermaszem, a dzieci mogą spróbować swoich sił podczas warsztatów, gdzie własnoręcznie pomalowana rzeźba będzie doskonalą pamiątką z kutnowskiego różanego święta.

 

 

 

Drugim miejscem, gdzie można nas spotkać, to Urząd Stanu Cywilnego, czyli willa Dra Troczewskiego. Zapraszamy do zwiedzania nowo odrestaurowanego budynku w wyjątkowej różanej aranżacji, na spotkanie z członkami Kutnowskiej Grupy Tańca Dawnego La Danse oraz wykonania pamiątkowej fotografii w stroju barokowej damy.

6 września, 2019|Aktualności, Spotkania z Historią 2019|

Gra miejska: „Kutnowski Splot Niepodległości”

Zapraszamy do udziału w nowej grze miejskiej. Wydarzenie inauguruje „Spotkania z Historią”, które w tym roku odbędą się w dniach 13 – 22 września. Na zgłoszenia zespołów trzyosobowych czekamy do 11 września pod adresem mailowym: promocja@muzeumkutno.com lub numerem telefonu: 505 019 890.

Opis gry:
Kutno w okresie dwudziestolecia międzywojennego stało się ważnym węzłem kolejowym w II Rzeczypospolitej. Wybudowano wówczas nowe linie kolejowe do Poznania, Łodzi i Płocka, które połączyły ziemie trzech zaborów w jeden organizm społeczno – gospodarczy. Do miasta przybyli liczni kolejarze, dla których wybudowano nowe osiedla w rozwijającym się wtedy stylu narodowym, nawiązującym do architektury dworskiej. Kutno było również miastem garnizonowym. W celu zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych oficerów i podoficerów stacjonującego w mieście 37 pułku piechoty wzniesiono dwa budynki wielorodzinne. Powstawały również charakterystyczne wille w stylu narodowym.
Organizatorem gry miejskiej pt. „Kutnowski Splot Niepodległości” jest Muzeum Regionalne w Kutnie, w ramach Europejskich Dni Dziedzictwa pod hasłem „Polski splot”
Gra ma na celu aktywne spędzenie wolnego czasu i lepsze poznanie swojego miasta, a w szczególności miejsc związanych architektura użytkową w dwudziestoleciu międzywojennym (architektura kolejowa i wojskowa).
Celem każdego uczestnika/zespołu jest wykonanie jak największej liczby zadań tematycznych związanych z rozwojem węzła kolejowego w Kutnie oraz stacjonującym tu w okresie międzywojennym 37 pułku piechoty.

6 września, 2019|Aktualności, Spotkania z Historią 2019|

Wyniki „Wielkiego testu z historii”

Są już znane wyniki wielkiego testu z historii „I powstała Niepodległa”, który odbył się podczas VII Spotkań z Historią.

Zapraszamy do zapoznania się z protokołem Komisji.

24 stycznia, 2019|Aktualności, Spotkania z Historią 2018|

„Spotkania z Historią” na bis. Wykład prof. Grzegorza Motyki

Profesor nauk społecznych Grzegorz Motyka, historyk, specjalizujący się m.in. w tematyce polskiego ruchu oporu w okresie II wojny światowej i stosunkach polsko-ukraińskich, w latach 2011–2016 członek Rady Instytutu Pamięci Narodowej, przyjął zaproszenie Muzeum Regionalnego w Kutnie i 12 grudnia wygłosił wykład zatytułowany „Stosunki polsko – ukraińskie w czasie II wojny światowej”. Zainteresowania badawcze Naukowca dotyczą następujących obszarów:

Konflikt polsko-ukraiński 1943-1947

Stosunki polsko-ukraińskie 1939-2016

Ludobójstwo i czystki etniczne w XX wieku

Komunistyczna polityka represji w okresie stalinowskim

Antysowieckie podziemie w Europie Środkowo-Wschodniej

W 2014 Profesor otrzymał Nagrodę im. Jerzego Giedroycia jako współautor książki „Wojna po wojnie. Antysowieckie podziemie w Europie Środkowo-Wschodniej w latach 1944–1953”. W 2015 jego książka pt. „Na białych Polaków obława. Wojska NKWD w walce z polskim podziemiem 1944–1954” została nominowana do Nagrody Literackiej i Historycznej Identitas. W 2017 jego książka pt. „Wołyń ’43” została nominowana do Nagrody Historycznej im. Kazimierza Moczarskiego 2017.

Prelekcja dotyczyła relacji między Ukraińcami i Polakami, a jej ramy czasowe dotyczyły roku 1918 i zostały poprowadzone aż do współczesności, ze szczególnym uwzględnieniem czasu II wojny światowej.

 

14 grudnia, 2018|Aktualności, Spotkania z Historią 2018|

VII edycja „Spotkań z Historią” . Dzień piąty

Wykład Księdza Tadeusza Isakowicza – Zaleskiego zamykał tegoroczną edycję „Spotkań z Historią”. Spectrum zainteresowań i działalności Duchownego jest bardzo szerokie. Popularyzuje wiedzę o historii i kulturze Ormian. Upamiętnia ludobójstwo dokonane przez UPA na Kresach. Działa jako prezes Fundacji im. Brata Alberta. Organizuje konwoje humanitarne. To także historyk kościoła i poeta. W przeszłości uczestnik opozycji antykomunistycznej.

Prelekcja składała się z dwóch części. W pierwszej Ksiądz mówił o obronie Lwowa i Lwowskich Orlętach, upamiętniając tym samym młodych obrońców miasta z lat 1918–1920. W drugiej pochylił się nad trudną tematyką Kresów i relacji ukraińsko-polskich w czasie II wojny światowej, czyniąc dygresje aż do czasów współczesnych.

Wykład zgromadził pełną salę słuchaczy. Zakończył się składaniem autografów na licznych publikacjach Duchownego, a pytania zadawane jeszcze w kuluarach potwierdziły,że temat jest ważny i potrzebny.

22 listopada, 2018|Aktualności, Spotkania z Historią 2018, Wydarzenia|

VII edycja „Spotkań z Historią”. Dzień czwarty

W czwartek, 8 listopada o godz. 8:30 w Szkole Podstawowej nr 9 w Kutnie rozpoczął się „Wielki Test z Historii” – „I powstała Niepodległa” dla uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych. W rywalizacji wzięło udział 69 osób. Formuła testu nawiązuje do zadań Centralnej Komisji Egzaminacyjnej, zatem przypomina maturę lub sprawdzian wiedzy po szkole podstawowej, w zależności od poziomu. Wymaga gruntownej wiedzy z historii Kutna, a zadania są niezwykle trudne. O wynikach tegorocznego testu dowiemy się niebawem. Wszystkie informacje będą publikowane na stronie internetowej www.muzeumkutno.com i Facebooku.

W tym dniu odbyła się także debata oxfordzka zatytułowana „Dwie wizje walki o niepodległość- Piłsudski kontra Dmowski”. Adherentami Dmowskiego byli uczniowie z Zespołu Szkół Nr 3 im. W. Grabskiego w Kutnie pod kierunkiem nauczycieli: Grzegorza Jaskułowskiego i Iwony Smolińskiej, natomiast Piłsudskiego – przedstawiciele Zespołu Szkół Zawodowych Nr 2 im. dr. A. Troczewskiego w Kutnie pod opieką Grzegorza Wojtasiaka. W składzie drużyny z Zespołu Szkół nr 3 zasiadali: Krystian Kubiak, Kamila Woźniak, Justyna Kieszkowska, Rafał Kanas, Natalia Kopeć. Oponentami byli: Julia Bojdoł, Weronika Oczkowska, Kacper Andrzejczak, Miłosz Jarota i Sandra Frątczak. Marszałkiem debaty był Wojciech Pasiński. Dyskusji przysłuchiwało się grono Jury: Igor Wysocki, dr Łukasz Dominiak, Robert Małachowski, Artur Ciurlej, Wiesław Paluchowski i dr Piotr Stasiak, które zgodnie ogłosiło wysoki poziom merytoryczny dysputy, jak i umiejętność argumentowania przedstawianych treści. Wystąpieniom stron przysłuchiwała się licznie zgromadzona publiczność, która poprzez głosowanie typowała także zwycięzców.

Decyzją Jurorów debatę wygrali uczniowie z Zespołu Szkół Nr 3 im. W. Grabskiego. Dodatkowo nasi eksperci wyłonili gwiazdę debaty, a został nią Rafał Kanas. Na wyróżnienie w drużynie przeciwnej zasłużył Kacper Andrzejczak.

Debata była ciekawym akcentem projektu „Kutno dla Niepodległej”. Wysoki poziom wiedzy i umiejętności uczestników zachęcają do tego, aby podobną inicjatywę podjąć w przyszłości.

16 listopada, 2018|Aktualności, Spotkania z Historią 2018, Wydarzenia|

VII edycja „Spotkań z Historią”. Dzień trzeci

Środa poświęcona była w całości postaci Honorowego Obwatela Miasta Kutno, społecznika i lekarza, Antoniego Troczewskiego. O godz. 17:00 rozpoczęła się sesja popularnonaukowa poświęcona życiu i działalności doktora. Prelegentami byli: Teresa Mosingiewicz i dr Jacek Saramonowicz. Pierwszy wykład prezentował aktywność Troczewskiego na niwie lekarskiej. Tłem dla narracji były warunki społeczno-ekonomiczne XIX i początków XX wieku. Drugie wystąpienie dotyczyło działalności społeczno – politycznej doktora.

Kolejnym punktem programu było wręczenie nagród za najlepszą prezentację multimedialną i film oraz pokaz nagrodzonych prac w konkursie „Portret dr. Antoniego Troczewskiego”. Nagrody wręczali : Prezydent Zbigniew Wdowiak i Dyrektor Muzeum Regionalnego w Kutnie Grzegorz Skrzynecki. Ogłaszamy listę laureatów:

Kategoria IV – VI prace indywidualne

1. Gabriela Król

2. Zuzanna Goździk

3. Maja Binduga

3. Jakub Staniszewski

Wyróżnienie

1. Paweł Szadkowski

2. Julia Starybrat

Kategoria IV – VI prace zbiorowe

1. Mateusz Napierała, Nikodem Kieruńczak

2. Aleksandra Michalska, Nikola Zgórzyńska

3. Wiktoria Pawlak, Oliwia Karczewska

Kategoria SP film

1. Antoni Łuczyński

Kategoria VII – VIII prace indywidualne

1. nie przyznano

2. Weronika Kowalska

3. Jan Marchewka

Wyróżnienie

1. Natalia Dębska

Kategoria VII – VIII prace zbiorowe

Wyróżnienie

1. Amelia Kobus, Amelia Kasińska

Kategoria LO prace indywidualne

1. Karolina Żandarowska

Kategoria LO prace zbiorowe

1. Mateusz Szymański, Michalina Kupisz

2. nie przyznano

3. Jarosław Dudkiewicz, Alicja Trukawa

Kategoria LO film

1.Beata Szadkowska, Kacper Andrzejczak

16 listopada, 2018|Aktualności, Spotkania z Historią 2018, Wydarzenia|