rocznice

/Tag:rocznice

„Żydowscy bojownicy z Kutna” Jacek Saramonowicz

Mija 76. rocznica powstania w getcie warszawskim. Spośród walczących o wolność Żydów szczególne miejsce zajmował Żydowski Związek Wojskowy, który powstał grudniu 1939 roku. Do związku przystąpili głównie oficerowie Wojska Polskiego żydowskiego pochodzenia. Podczas powstania głównym punktem oporu ŻZW był plac Muranowski, Na jednej z kamienic wywiesili dwie flagi: z gwiazdą Dawida i biało – czerwoną, na znak braterstwa broni dwóch walczących z Niemcami narodów. Członkowie ŻZW wywodzili się głównie z młodzieżowej organizacji paramilitarnej Bejtar, która prężnie działała również w Kutnie.

Twórcą organizacji był Włodzimierz Żabotyński dziennikarz i pisarz, założyciel Legionu Żydowskiego walczącego w czasie I wojny światowej. Kutnowski „Brit Trumpeldor – Bejtar” powstał już w kwietniu 1923 roku z inicjatywy Mosze Goldwassera.

Głównym celem organizacji była czynna walka o Palestynę jako siedzibę państwa żydowskiego. Nazwa organizacji wywodziła się od zmarłego w 1920 roku działacza syjonistycznego Trumpeldora. Początkowo Bejtar liczył tylko kilkunastu członków, rekrutujących się głównie spośród młodzieży pracującej i uczniów kursów wieczorowych. Członkowie Bejtaru mieli stanowić przyszłą kadrę izraelskich sił zbrojnych. Nielegalną emigrację organizował rabin J. Zajdenwar. Pierwsze zebrania odbywały się w miejscowej szkole „Am Hasefer”. Na dowódcę Bejtaru w Kutnie wyznaczono Cwi Strzyga. Szkolenia wojskowe prowadził A. Goldstein.

Zamknięcie przez Wielką Brytanię granic Palestyny dla emigrantów żydowskich wywołało falę protestów środowisk syjonistycznych. W maju 1930 roku w Kutnie odbyły się w tej sprawie liczne demonstracje protestacyjne z udziałem wszystkich syjonistycznych ugrupowań, wśród których wyróżniali się członkowie paramilitarnej organizacji Bejtar. Ze swoimi przemówieniami w Kutnie występował A. Sz. Elberg z Palestyny.

Członkowie Bejtaru w Kutnie

 

Legitymacja Bejtaru w Kutnie

 

W lipcu 1933 roku odwiedził Kutno W. Żabotyński, wracając z konferencji syjonistycznej w Katowicach. Jego wystąpienie w miejskim teatrze zgromadziło kilka tysięcy Żydów z Kutna i okolic. Szczególnie gorąco W. Żabotyński był witany przez przedstawicieli kutnowskiego Bejtaru. Po przemówieniu odbył się przemarsz oddziałów Bejtaru: „Chrześcijańska społeczność, oficerowie polskiej armii ze zdumieniem patrzyli na przemarsz i dumną postawę umundurowanej żydowskiej młodzieży”. W kutnowskiej synagodze rabin I. Trunk odprawił nabożeństwo żałobne. W synagodze przemawiał Sender Falc – przewodniczący Organizacji Syjonistycznej w Kutnie. Odśpiewano „Boże coś Polskę” i „Hatykwę”. W uroczystościach oficjalnie uczestniczyli przedstawiciele władz samorządowych i państwowych oraz gminy żydowskiej.

W. Żabotyński prowadził w tym czasie rozmowy z sanacją na temat polskiego wsparcia żydowskich organizacji paramilitarnych poprzez szkolenia członków Bejtaru, a także dostaw broni i pomocy finansowej dla emigrantów żydowskich w Palestynie. W ten sposób W. Żabotyński planował przygotować tysiące dobrze wyszkolonych przez polskich instruktorów, przyszłych żołnierzy żydowskich.

W 1935 r. Kutno odwiedził Manachem Begin (przywódca ogólnopolskiego Bejtaru od 1938, poźniejszy premier Izraela, laureat pokojowej nagrody Nobla). Begin wygłosił referat, w którym ostro zaatakował żydowskie par­tie socjalistyczne oraz wskazał na konieczność zbrojnej walki o Palestynę. Wzywał do zjednoczenia się organizacji syjoni­stycznych. Komendantem kutnowskiego Bejtaru był wówczas Motel Zandberg, a organizacja liczyła 100 członków. W 1938 roku członkowie Bejtaru uczestniczyli w wyborach parlamentarnych, a M. Goldwasser agitował za kandydaturą burmistrza Eugeniusza Fili­powicza.

W marcu 1939 roku M. Begin ponownie gościł w Kutnie i wzywał Żydów kutnowskich do walki o wolność i zjedno­czenie się pod wspólnym sztandarem biało – niebieskim.

Wybuch wojny pokrzyżował ambitne plany rewizjonistów. Bejtarowcy, którzy nie zdążyli jeszcze wyjechać do Palestyny, znaleźli się w tragicznej sytuacji. Zamknięci w gettach, zostali skazani na zagładę. Na liście mieszkańców kutnowskiego getta nie znajdziemy jednak nazwisk przywódców Bejtaru. Nie wiadomo jak potoczyły się losy kutnowskich bojowników.

Wiemy tylko, że podczas konferencji ogólnej Bejtaru, odbywającej się w Paryżu w 1948 roku wśród zgromadzonych delegatów z całego świata był również M. Zandberg – kutnowski przywódca organizacji.

Jacek Saramonowicz

17 kwietnia, 2019|Aktualności|

Uroczyste obchody 79. rocznicy zbrodni katyńskiej

7 kwietnia w Głogowcu obchodzono  79. rocznicę zbrodni katyńskiej. W uroczystości wzięli udział przedstawiciele zarządu powiatu, gmin, Związku Sybiraków, stowarzyszeń kombatanckich, ugrupowań politycznych, członkowie Kutnowskiej Rady Pamięci Narodowej i związków zawodowych, reprezentanci służb mundurowych, instytucji kultury oraz harcerze i uczniowie wraz z nauczycielami. Wśród licznych delegacji byli także przedstawiciele Muzeum Regionalnego w Kutnie.

Foto: Lech Martynowski 

9 kwietnia, 2019|Aktualności|

Pamiętamy o mobilizacji marcowej 1939 roku.

W najbliższą niedzielę, 31 marca, zapraszamy serdecznie do Parku Wiosny Ludów na wydarzenie upamiętniające mobilizację marcową 37 pp w 1939 roku. Pokaz i wykład organizowane są wraz ze Stowarzyszeniem Historycznym Pułk 37 i Kutnowskim Towarzystwem Historycznym. 

27 marca, 2019|Aktualności, Wydarzenia|

Imieniny Marszałka

Dziś przypadają imieniny Józefa, a więc również imieniny najważniejszego Polaka dwudziestolecia międzywojennego, Marszałka Józefa Piłsudskiego. W Kutnie ten dzień obchodzono bardzo uroczyście. Tradycje piłsudczykowskie w mieście były bowiem bardzo żywe; wszakże podczas przewrotu majowego kutnowski pułk opowiedział się po stronie Marszałka. W Kutnie po raz pierwszy imieniny jego świętowano w 1929 roku. W kościele św. Wawrzyńca odprawiano z tej okazji uroczyste msze św., występował Teatr Straży Ogniowej, z udziałem przedstawicieli starostwa zorganizowano uroczysty capstrzyk. Nabożeństwa odbywały się również w kutnowskiej synagodze. Tak było co roku, do śmierci J. Piłsudskiego. Tradycji tej nie kontynuowano również w czasach PRL-u. Pamięć o imieninach Marszałka została przywrócona po 2011 r. Od tego momentu, co roku, na ratuszowym balkonie instalowany był Jego portret, a przed pomnikiem delegacje władz, instytucji, stowarzyszeń, młodzieży składały kwiaty. Grupa rekonstrukcyjna Stowarzyszenie Historyczne Pułk 37 przenosiła mieszkańców miasta w te odległe czasy. Wcześniej, w kościele św. Wawrzyńca, odprawiana była msza św. W tym roku celebracje, do jakich przywykliśmy, nie odbędą się. My jednak pamiętamy i przypominamy uroczystości przedwojenne.

Materiał ilustracyjny zawdzięczamy doktorowi Jackowi Saramonowiczowi, któremu bardzo dziękujemy.

19 marca, 2019|Aktualności|

1 marca – Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych

Delegacja Muzeum Regionalnego w Kutnie z Dyrektorem Grzegorzem Skrzyneckim wzięła udział w uroczystości złożenia z kwiatów z okazji Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych.

 

4 marca, 2019|Aktualności|

156. rocznica wybuchu Powstania Styczniowego

Delegacja Muzeum Regionalnego w Kutnie z Dyrektorem Grzegorzem Skrzyneckim wzięła udział w uroczystych obchodach 156. rocznicy wybuchu Powstania Styczniowego.

23 stycznia, 2019|Aktualności|

Obchody 79. rocznicy Bitwy nad Bzurą

16 września 2018 r. miały miejsce obchody 79. rocznicy Bitwy nad Bzurą. Przy dźwiękach orkiestry dętej OSP w Kutnie rozpoczął się przemarsz kompanii honorowej wystawionej przez I LO PUL im. 37 Łęczyckiego Pułku Piechoty, która wprowadziła poczty sztandarowe instytucji, organizacji oraz szkół. Uroczystość uświetnili swoją obecnością: zastępca prezydenta Kutna Jacek Boczkaja, przedstawiciele Kutnowskiej Rady Pamięci Narodowej, starosta kutnowski Krzysztof Debich, wójt gminy Kutno Jerzy Bryła, reprezentanci posła na sejm RP Tadeusza Woźniaka, reprezentanci posła na sejm RP Grzegorza Schreibera, przedstawiciele posła na sejm RP Tomasza Rzymkowskiego, radny sejmiku woj. łódzkiego Robert Baryła, radni miejscy i powiatowi, przedstawiciele i komendanci służb mundurowych: z reprezentantem Wojska Polskiego, podpułkownikiem Andrzejem Wrótniakiem, Komendantem PSP w Kutnie starszym brygadierem Markiem Myszkowskim oraz Komendantem Powiatowym Policji podinspektorem Krzysztofem Szymańskim na czele, harcerze oraz przedstawiciele kutnowskiego NSZZ „Solidarność”, dyrektorzy i delegowani z kutnowskich szkół.

Po mszy świętej polowej celebrowanej przez ks. dra Jerzego Swędrowskiego nastąpiła część oficjalna uroczystości. Przemówienie wygłosił Zastępca Prezydenta Miasta Kutno Pan Jacek Boczkaja. W swoim wystąpieniu powiedział m.in.  (…) Nie możemy zapomnieć o tamtych wydarzeniach i ludziach, pamiętamy o tych znanych z imienia i nazwiska, a także o setkach anonimowych bohaterów, nieznanych żołnierzy, konspiratorów czy cywilów. W sposób szczególny w setną rocznicę odzyskania niepodległości przez Polskę oddajemy hołd tym, którzy o tę wolność walczyli.

Następnie, Prezydent i Prezes Stowarzyszenia Absolwentów Liceów Wojskowych SALW-a, major rezerwy Grzegorz Leśniewski, wręczyli dyrektorowi Muzeum Regionalnego w Kutnie Grzegorzowi Skrzyneckiemu odznaczenie za zasługi dla Związku Kombatantów RP i Byłych Więźniów Politycznych oraz Złotą Odznakę Związku Polskich Spadochroniarzy pułkownikowi Remigiuszowi Wiśniewskiemu. Szczególne podziękowania za propagowanie idei patriotyzmu i współpracę z Muzeum Bitwy nad Bzurą z rąk dyrektora Muzeum otrzymali major Grzegorz Leśniewski oraz pułkownik Remigiusz Wiśniewski. Dyrektor I LO PUL im. 37 Łęczyckiego Pułku Piechoty w Kutnie odczytał Apel Pamięci.

Uroczystość zakończyła się składaniem kwiatów przed tablicą Gen. Tadeusza Kutrzeby przez przybyłe delegacje. Imprezą towarzyszącą był militarny piknik zorganizowany przez Stowarzyszenie Historyczne Pułk 37.

18 września, 2018|Aktualności, Muzeum Regionalne, Wydarzenia|

Obchody 79. rocznicy Bitwy nad Bzurą

W niedzielę 16 września odbywać się będą obchody 79.rocznicy Bitwy nad Bzurą.
Początek uroczystości o godz. 10.00 w parku Wiosny Ludów przed Muzeum Bitwy nad Bzurą.

 

 

Pamięć o tych, którzy ginęli za wolność Polski to nasz patriotyczny obowiązek.

Serdecznie zapraszamy.

7 września, 2018|Aktualności, Wydarzenia|

73. rocznica moskiewskiego procesu szesnastu

19 czerwca, w 73. rocznicę moskiewskiego procesu szesnastu przywódców Polski Podziemnej, złożono kwiaty pod tablicą przy kościele pw. św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Łąkoszynie. Kwiaty złożyli przedstawiciele Urzędu Miasta Kutno, Muzeum Regionalnego w Kutnie, delegacja ze Szkoły Podstawowej nr 6 im. Marii Skłodowskiej – Curie w Kutnie. W ten sposób upamiętniono ofiary procesu. Dyrektor Muzeum Grzegorz Skrzynecki w swoim wystąpieniu przypomniał o Stanisławie Jasiukowiczu i Franciszku Urbańskim – przedstawicielach Ziemi Kutnowskiej. Aresztowanie szesnastu przywódców Polski Podziemnej i ich późniejszy, sfingowany proces przed Kolegium Wojskowym Sądu Najwyższego ZSRR urosły do rangi symbolu cynicznych i bezwzględnych metod, jakimi stalinowski aparat represji zwalczał polskie dążenia niepodległościowe.

20 czerwca, 2018|Aktualności|

Kutno dla Niepodległej

Stulecie odzyskania niepodległości przez Polskę to bardzo istotny pretekst dla wielu ważnych inicjatyw podejmowanych w naszym kraju. Prezydent Miasta Kutno Pan Zbigniew Burzyński i Przewodniczący Rady Miasta Kutno Pan Grzegorz Chojnacki powołali Komitet Honorowy Kutnowskich Obchodów Setnej Rocznicy Odzyskania Niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Muzeum Regionalne w Kutnie wpisuje się w plan uroczystości realizując całoroczny projekt „Kutno dla Niepodległej”. To szereg działań skierowanych do wszystkich Mieszkańców Kutna, w tym szczególnie młodzieży szkolnej.

W jego ramach odbędą się gry miejskie, ekspozycje, „Spotkania z historią”, Noc w Muzeum oraz konkursy historyczne – Wielki test z historii pod nazwą „I powstała Niepodległa” oraz turniej „Jeden z dziesięciu” zatytułowany „Świadkowie historii – dzieje niepodległej Polski”. Należy podkreślić, iż 13 lutego na sesji Rady Miasta odbyło się uroczyste wręczenie nagród za Wielki test z historii, który miał miejsce w grudniu 2017 roku. Cykliczne wydarzenia współorganizowane przez Muzeum takie jak Odyseja Historyczna i Europejskie Dni Dziedzictwa także upłyną pod hasłem obchodów rocznicy.

Historia Polski w kontekście stuletniej tradycji i walk o wolność posłuży nam jako inspiracja do odsłaniania kart przeszłości w aspekcie lokalnym. Pragniemy gorąco zaprosić wszystkich do aktywnego udziału w wydarzeniach i współtworzenia wystawy „Kutnowianie – Niepodległości”. Szczegóły znajdą Państwo w apelu oraz na plakacie.

 Do pobrania: plakat

Apel

W związku z obchodami 100 – lecia odzyskania niepodległości Muzeum Regionalne realizuje projekt „Kutnowianie – Niepodleglości”. Inicjatywa ma na celu stworzenie wystawy upamiętniającej to historyczne wydarzenie,  poświęconej udziałowi w nim mieszkańców Kutna.

Zwracamy się z apelem i uprzejmą prośbą do Mieszkańców miasta i powiatu o wypożyczenie, przekazanie lub udostępnienie w celu utrwalenia w formie cyfrowej pamiątek, eksponatów związanych z okresem odzyskania niepodległości.

Ekspozycja będzie dotyczyła następujących obszarów pamięci:

  1. Walki o niepodległość w latach 1914-21, udział w powstaniach, wojnie polsko- bolszewickiej

  2. Udział w różnych partiach, organizacjach i stowarzyszeniach (np. Polska Partia Socjalistyczna, Narodowa Demokracja, Sokół, Polska Organizacja Wojskowa, Strzelec)

  3. Wsparcie mieszkańców Kutna dla odradzającej się Polski (udział w zbiórkach pieniężnych, manifestacjach, przekazywanie darów itp.)

  4. Walki na frontach II wojny światowej, działanie w strukturach państwa podziemnego

Ponadto prosimy o przekazywanie wszelkich pamiątek związanych z historią Kutna i losami mieszkańców.

Zachęcamy do udostępniania fotografii, dokumentów, druków, dzielenia się wspomnieniami, relacjami. Posłużą nam one do zorganizowania wystawy czasowej upamiętniającej rolę Kutnowian w wydarzeniach lat 1914 – 1921 . Uświetni ona obchody 11 Listopada i wpisze się w kalendarz imprez towarzyszących Świętu Niepodległości.

Zgromadzone pamiątki trafią także na ekspozycję stałą poświęconą dziejom Kutna w nowo powstającym kompleksie muzealnym. Obecnie Muzeum prowadzi prace nad jej scenariuszem, poświęconym historii miasta. Pragniemy, aby w prace te włączyli się również Kutnowianie tak, aby przyszła wystawa była wspólnym dziełem mieszkańców Kutna.

 

14 lutego, 2018|Aktualności, Wydarzenia|