2 wojna światowa

/Tag:2 wojna światowa

Kutnowskie szpitale wojenne

1 września 1939 roku do Kutna zaczęto przywozić pierwszych rannych. Na początku działań wojennych były to głównie ofiary bombardowania Kutna i okolic przez samoloty Luftwaffe. W tych pierwszych, najcięższych dniach wojny obronnej kutnowska służba zdrowia musiała wypełniać stawiane przez nią zadania. Było to bardzo trudne, gdyż w szpitalu powiatowym św. Walentego pozostał jeden lekarz, dr Juliusz Perkowicz – dyrektor placówki oraz personel pomocniczy. Pozostali lekarze udali się do Warszawy. Na bazie szpitala cywilnego rozwinięto szpital ewakuacyjny Armii „Poznań”. W tej sytuacji dowódca sanitariatu wojskowego płk Józef Kuś wezwał lekarzy cywilnych i wojskowych do tworzenia szpitali pomocniczych. Na rozkaz komendanta wojskowego mjr. Błażejewskiego, pospiesznie urządzono je w koszarach 37 Pułku Piechoty Ziemi Łęczyckiej im. J. Poniatowskiego, sierocińcu, w budynku zarządu dróg (obok szpitala), Liceum im. Gen. J. H. Dąbrowskiego (obecnie Zespół Szkól nr 2), bożnicy i Sali towarzystwa „Sokół”. Wraz z rozpoczęciem bitwy nad Bzurą do Kutna zaczęły zjeżdżać samochody i wozy konne z rannymi żołnierzami. Z braku miejsca w szpitalu powiatowym zwożono ich do koszar 37 pułku piechoty. Nie było tam żadnego personelu medycznego. Komendantem organizowanego szpitala, któremu nadano nazwę „Koszary” został dr Kazimierz Ulatowski i funkcję tę pełnił do dnia likwidacji placówki. Budynki i sale nie były przygotowane do przyjęcia rannych żołnierzy. Brakowało wszystkiego, zwłaszcza opatrunków i narzędzi chirurgicznych. Dużym plusem położenia szpitala „Koszary” była bliskość szpitala powiatowego. Obie placówki bardzo szybko zaczęły się jednak zapełniać i rannych musiano układać na korytarzach, później również na koszarowym dziedzińcu. W tym samym czasie w budynku Gimnazjum in. Gen. Jana Henryka Dąbrowskiego przy ulicy Kościuszki powstał jeszcze jeden szpital wojenny. Organizatorem i kierownikiem tej placówki był dr Józef Malinowski.

Kolejnym powstałym szpitalem polowym był „Sierociniec”, którego kierownikiem został dr Roman Zenkteler. Mieścił on się w budynku domu dziecka zarządzanym przez Zgromadzenie Sióstr Franciszkanek Rodziny Maryi. Przełożoną była w nim siostra Franciszka Ostrowska, zawodowa pielęgniarka, z dużym doświadczeniem zdobytym w I wojnie światowej. Podopieczni sióstr zostali wysłani na kolonie do majątku państwa Zawadzkich, a ich pobyt po wybuchu wojny przedłużono. Również ten szpital w szybkim tempie zapełnił się rannymi. Wkrótce w salach zaczęło brakować miejsc, a rannych lokowano na korytarzach zostawiając tylko konieczne przejścia.

W budynku Szkoły Podstawowej nr 5 utworzono szpital dla zakaźnie chorych. Po koniec września 1939 roku leczono tam 62 pacjentów, nad którymi opiekę sprawował 10. osobowy personel medyczny. Komendantem szpitala był wówczas mjr dr Roman, a jego zastępcą były starszy ordynator oddziału wewnętrznego 7 Szpitala Okręgowego w Poznaniu – ppłk dr Stanisław Linke. Wymienione wyżej szpitale polowe nie wyczerpują, oczywiście listy miejsc, do których zwożono rannych. Istniało jeszcze kilka mniejszych placówek. Wykorzystywano wszelkie dostępne miejsca, m. in. w „salce żydowskiej” naprzeciw synagogi, salce Towarzystwa ”Sokół”, budynku Zarządu Dróg, lodowni.

W nocy z 16 na 17 września Kutno zajęły wojska niemieckie. W miejscowych szpitalach Niemcy rozpoczęli sprawdzanie ewidencji służby chorych i rannych żołnierzy, przeprowadzili rewizję oraz przed wejściami do budynków ustawili uzbrojonych strażników. Lekarze otrzymali materiały opatrunkowe i leki oraz surowicę przeciwtężcową od tymczasowego zarządu miasta. W miarę poprawy zdrowia ranni żołnierze, zaczęli uciekać ze szpitala. Pod koniec października 1939 roku rozpoczęto likwidację szpitala „Koszary”. Niemcy spieszyli się z jego ewakuacją, ponieważ budynki po nim miał zająć oddział wojska niemieckiego. Wcześniej zakończył działalność szpital„Gimnazjum”. Jeszcze przed wkroczeniem Niemców do miasta część lżej rannych opuściła placówkę i skierowała się w kierunku Warszawy. Pozostałych Niemcy przenieśli do innych szpitali. Inne mniejsze szpitaliki również zakończyły swoją działalność zaraz po wkroczeniu Niemców do Kutna.

dr Jacek Saramonowicz

24 Wrzesień, 2019|Aktualności|

Upamiętnienie mobilizacji marcowej 37pp w 1939 r.

31 marca przed Muzeum Bitwy nad Bzurą upamiętniona została mobilizacja marcowa z 1939 roku. Członkowie Stowarzyszenia Historycznego Pułk 37 zaprezentowali elementy wyposażenia, umundurowania i uzbrojenia żołnierzy, którzy 23 marca 1939 roku wyruszyli z Kutna, by stacjonować przy niemieckiej granicy. 

1 Kwiecień, 2019|Aktualności|

Obchody 79. rocznicy wybuchu II Wojny Światowej

1 września 2018 roku na terenie Muzeum Bitwy nad Bzurą odbyły się uroczystości związane z obchodami 79. rocznicy wybuchu II Wojny Światowej.

Dzień ten, szczególny w swojej wymowie, stał się hołdem oddanym Bohaterom walk. Punktualnie o 12:00 w mieście zabrzmiały syreny alarmowe. Przybyli kombatanci, przedstawiciele władz lokalnych, z Prezydentem Miasta Kutno Zbigniewem Burzyńskim, i samorządowych, ze Starostą Powiatu Kutnowskiego Krzysztofem Debichem, parlamentarzyści, przedstawiciele instytucji i organizacji, delegowani ze szkół i innych placówek, mieszkańcy Kutna odśpiewali hymn państwowy przy akompaniamencie Orkiestry Dętej ZHP-OSP z Uniejowa.

Kompanię honorową oraz poczet flagowy wystawiło I Liceum Ogólnokształcące PUL im. 37 Łęczyckiego Pułku Piechoty w Kutnie. Okolicznościowe przemówienie wygłosił prezydent Zbigniew Burzyński. Głos zabrał także dziekan ks. dr Jerzy Swędrowski.

Na zakończenie uroczystości delegacje złożyły kwiaty przed pomnikiem Bohaterów Walk nad Bzurą.

3 Wrzesień, 2018|Aktualności, Wydarzenia|

Konkurs pt. „Mieszkańcy Kutna, uczestnicy walk na frontach II wojny światowej”

Muzeum Regionalne w Kutnie zaprasza uczniów gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych z terenu powiatu kutnowskiego do udziału w konkursie pt. „Mieszkańcy Kutna, uczestnicy walk na frontach II wojny światowej”. Zadaniem konkursowym jest przygotowanie prezentacji multimedialnej na temat mieszańców Kutna (wybranej grupy lub pojedynczej osoby), którzy uczestniczyli w walkach na frontach II wojny światowej lub działali w ruchu oporu na terenie kraju.

Do pobrania: Regulamin konkursu

22 Kwiecień, 2015|Aktualności, Konkursy|

„Był taki dzień …. Mobilizacja 23 marca 1939 r.”

plakat_mobilizacjaMuzeum Regionalne w Kutnie oraz Stowarzyszenie Historyczne Pułk 37 zapraszają 23 marca 2014 r. w godz. 12:00-15:00 na imprezę „Był taki dzień …. Mobilizacja 23 marca 1939 r.”. Wydarzenie ma na celu pokazanie mieszkańcom naszego miasta, że wojna dla części mieszkańców powiatu kutnowskiego zaczęła się nie we wrześniu, tylko w marcu 1939 roku, kiedy to nastąpiła tajna mobilizacja. 37 Łęczycki Pułk Piechoty im. ks. Józefa Poniatowskiego, po wcieleniu rezerwistów, został wówczas rozmieszczony w okolicach Wągrowca przy granicy niemieckiej.
Imprezę rozpocznie przemarsz grup rekonstrukcyjnych z udziałem Orkiestry Dętej Clonovia. Następnie na Placu Marsz. J. Piłsudskiego przed siedzibą Muzeum rekonstruktorzy (Stowarzyszenie Historyczne Pułk 37, Stowarzyszenie Tradycji 26 Skierniewickiej Dywizji Piechoty,Stowarzyszenie Historyczne im. 10 pp z Łowicza) zaprezentują dioramę „Żołnierze września”. Warto wspomnieć o oryginalnej armacie ppanc. Bofors wz. 36, która będzie elementem dioramy. W godzinach 12:00 – 15:00 w siedzibie MRK będzie można oglądać wystawę pamiątek związanych z 37 pp (pochodzących z prywatnych kolekcji). W Muzeum zostaną również wygłoszone wykłady dotyczące mobilizacji: dra Jacka Saramonowicza „Mobilizacja 37 pp w 1939 roku”, Piotra Paradowskiego „Mobilizacja 26 DP w Skierniewicach” oraz Wiesława Paluchowskiego „Prezentacja pamiątek po 37 pp w Wągrowcu”.

 

 

Zapraszamy również do obejrzenia filmowej relacji z tego wydarzenia.

25 Marzec, 2014|Aktualności, Wydarzenia|

Muzeum Bitwy nad Bzurą

Muzeum Bitwy nad Bzurą mieści się w budynku klasycystycznego mauzoleum, wzniesionego w roku 1840, jako kaplica grobowa dla ówczesnych właścicieli Kutna – Walentyny z Gliszczyńskich i Feliksa Mniewskich. Po przeprowadzonym w latach 1967-1969 remoncie obiektu w 1969 r. otwarto tu Muzeum Bitwy nad Bzurą. Wówczas był to oddział Muzeum w Oporowie, a od 1981 r. jest oddziałem Muzeum Regionalnego w Kutnie.
Jest to rotunda, czyli budynek na planie koła z wejściem w formie portyku, nakryty kopułą z latarnią. Wnętrze zdobią klasycystyczne dekoracje wykonane w stiuku. Budynek jest częścią założenia pałacowego, w którego skład wchodzi pobliski późnobarokowy pałac.

 

mbb01 (2)

Ekspozycja muzealna ukazuje przebieg dramatycznych walk, jakie toczyły nad Bzurą oddziały polskie dowodzone przez generała dywizji Tadeusza Kutrzebę. Zebrane pamiątki, zdjęcia, elementy uzbrojenia, umundurowania dokumentują największą bitwę Kampanii Wrześniowej 1939 roku.
Do ciekawszych eksponatów możemy zaliczyć: kurtkę mundurową wz. 1936 pułkownika dyplomowanego Mieczysława Mozdyniewicza, ciężki karabin maszynowy systemu Browning wz. 1930 oraz granatnik wz. 1936 kaliber 46 mm.

Większość prezentowanych na wystawie zbiorów przekazali sami uczestnicy bądź rodziny uczestników Bitwy nad Bzurą. Duża część pamiątek pochodzi ze znalezisk na terenie walk.

W 2002 roku ekspozycja została wzbogacona o kopie umundurowania i elementy wyposażenia wojsk niemieckich z września 1939 roku.
W styczniu 2008 roku w Muzeum dokonana została zmiana układu ekspozycyjnego, wymieniono gabloty, uzupełniono eksponaty i zamontowano nowe oświetlenie.

 

W części dolnej kaplicy obok gablot z eksponatami i fotografiami została umieszczona diorama przedstawiająca plastycznie położenie wojsk jednostek polskich i niemieckich na dzień 9 września 1939 roku.

 

 

We wrześniu 1999 roku, po poświęceniu grobu i tablicy ekspiacyjnej,  urny z prochami Mniewskich zostały umieszczone w  niszach  grobowych.

 

mbb23

 

 

Na placu przed budynkiem Muzeum znajduje się „Mur pamięci”, na którym umieszczone są tablice upamiętniające zmagania polskich formacji w Bitwie nad Bzurą.
Co roku podczas uroczystości obchodów rocznicy Bitwy nad Bzurą, w tym miejscu składane są kwiaty.

 

mbb24

 

 

Kontakt:
Muzeum Bitwy nad Bzurą w Kutnie

Park Wiosny Ludów

al. Mniewskich 1

Telefon: (24) 253-31-41

email: mbb@muzeumkutno.com

Ceny biletów:
normalny – 5zł
ulgowy – 2,50zł

Zapraszamy codziennie oprócz poniedziałków
w godz. 10-16,
w niedziele wstęp bezpłatny.

 

 

2 Styczeń, 2014|Muzeum Bitwy nad Bzurą|

Bitwa nad Bzurą

mbb25Bitwa nad Bzurą była największym starciem w wojnie obronnej 1939 r. W literaturze przedmiotu znana jest też jako Bitwa pod Kutnem. Zapoczątkowało ją przejęcie przez stronę polską lokalnej inicjatywy operacyjnej. Po stronie polskiej w walkach uczestniczyły dwie armie: „Pomorze” i „Poznań” liczące około 200 tysięcy żołnierzy, pod bezpośrednim dowództwem generała dywizji Tadeusza Kutrzeby.
Na przełomie 7 i 8 września wycofujące się armie polskie znalazły się w rejonie Łęczycy, Włocławka i Płocka. Sztab generała Kutrzeby został przeniesiony do wsi Głogowiec. Bitwa rozpoczęła się uderzeniem Grupy Operacyjnej „Zachód” pod dowództwem generała brygady Edmunda Knolla-Kownackiego siłami trzech dywizji: 14, 17 i 25 na Stryków. Miała ona na celu rozbicie niemieckich dywizji z 8 Armii rozciągniętych od Łodzi do Warszawy.

11 września w rejonie Łowicza wsparła to natarcie Grupa Operacyjna gen. bryg. Mikołaja Bołtucia z Armii „Pomorze”. Pozostałe siły Armii „Pomorze” osłaniały atak z kierunku północno-zachodniego przed działaniami zaczepnymi 4 Armii niemieckiej od strony Włocławka i Płocka. Wojska polskie odebrały Łęczycę, Piątek, Bielawy, Łowicz, stoczyły szereg zwycięskich potyczek w Górze Św. Małgorzaty, Małachowicach, Walewicach, Mąkolicach, Celestynowie.

 


mbb27
               mbb26

Do 12 września czołowe oddziały z grupy generała Edmunda Knolla – Kownackiego dotarły do rejonu na północ od Łodzi. Wieczorem, 12 września generał dywizji Tadeusz Kutrzeba przerwał atak i nacierające jednostki polskie zostały wycofane za Bzurę.

mbb2814 września główne siły Armii Pomorze dowodzone przez gen. dyw. Władysława Bortnowskiego ponownie podjęły działania zaczepne w rejonie Łowicza. Oddziały polskie powtórnie zdobyły Łowicz. Nie osiągnęły jednak większego sukcesu i po meldunku o zagrożeniu pancernym znów wycofały się za Bzurę.

W dniach 15 i 16 września Armia „Pomorze” zajmowała pozycje obronne na linii Bzury i Słudwi, a oddziały Armii „Poznań” przeszły w rejon Sochaczewa i przygotowywały się do bezpośredniego uderzenia na Warszawę. W rejonie Sochaczewa wywiązały się zacięte walki z niemieckim 16 korpusem pancernym, który zablokował w tym rejonie drogi odwrotu. Próba przedostania się na drugą stronę Bzury udała się 15 i 25 DP, reszta wojsk została powstrzymana. Oddziały polskie okrążono na zachodnim brzegu rzeki. Z okrążenia udało się wyrwać jedynie nielicznym oddziałom, które przebiły się przez Puszczę Kampinoską do Warszawy i Modlina. Główne siły polskich armii zostały okrążone i rozbite. Około 22 września ustał opór naszych wojsk.

Straty Polaków poniesione podczas trwania bitwy wyniosły ok. 16000 poległych żołnierzy, w tym trzech generałów: Mikołaj Bołtuć, Stanisław Grzmot-Skotnicki i Franciszek Wład; około 34000 żołnierzy odniosło rany, a około 150000 dostało się do niewoli.

Bitwa nad Bzurą zakończyła się klęską wojsk polskich. Przeszła do historii jako największa bitwa oręża polskiego, największa bitwa Kampanii Wrześniowej i jedyna, kiedy w tej kampanii wojska polskie osiągnęły przewagę taktyczną.

Muzeum Bitwy nad Bzurą zaprasza do zwiedzania codziennie oprócz poniedziałków.
W niedziele wstęp bezpłatny.

1 Styczeń, 2014|Muzeum Bitwy nad Bzurą|