W związku z ofensywą bolszewicką, latem 1920 r. wojska polskie musiały przejść do działań obronnych. W dniu 1 lipca 1920 roku Sejm powołał Radę Obrony Państwa (dalej: ROP) na czele z Józefem Piłsudskim, który wystąpił z apelem do społeczeństwa o pomoc dla wojsk. ROP była organem o charakterze centralnym, w terenie działania lokalnych społeczności na rzecz wojska i obronności państwa podlegały komitetom powiatowym. 4 lipca odbyło się w Warszawie zebranie Zarządu Głównego ZLN z udziałem Romana Dmowskiego. Powiat kutnowski reprezentowali: dr A. Troczewski, poseł W. Staniszkis, M. Kiniorski i J. Gąsior. Na zebraniu uchwalono rezolucję wzywającą do „zespolenia całych sił narodu w walce z bolszewizmem”.

7 lipca na zebraniu inteligencji w Kutnie podjęto decyzję o utworzeniu Powiatowej Rady Obrony Państwa. W uchwalonej wówczas rezolucji do Rady Ministrów domagano się: „rewizji wszystkich związków i partii komunistycznych w pierwszym rzędzie Bundu”. W Warszawie powstał Obywatelski Komitet Wykonawczy Obrony Państwa na czele z gen. J. Hallerem. Komitet mianował pełnomocników wojewódzkich i powiatowych, którzy mieli zająć się sprawami obrony państwa. W Kutnie pełnomocnikiem powiatowym został dr A. Troczewski. Biuro komitetu mieściło się w lokalu PMS przy ul. Toruńskiej 136.

Obywatelski Komitet Obrony Państwa (dalej: OKOP) organizował liczne zebrania i wiece propagujące: „Pożyczkę Odrodzenia”, werbunek do wojska (ochotników wcielano do 37 pp). Członkowie Związku Młodzieży Wiejskiej, kółek rolniczych, sołtysi stali się agitatorami pożyczki państwowej, zbierali ofiary pieniężne i rzeczowe dla żołnierzy (artykuły żywnościowe dla polowych szpitali, odzież, zboże i siano dla koni, konie, wozy). Wzywano do zaprzestania sporów politycznych i konsolidacji całego społeczeństwa.

Dla zapewnienia bezpieczeństwa utworzona została również Straż Obywatelska (dalej: SO). Członkowie straży nosili na ramieniu specjalne opaski. Postanowieniem Wojewody Warszawskiego z dnia 3 sierpnia nr 2857 Komendantem SO w powiecie kutnowskim został J. Szymański, zaś komendantem placówki w Kutnie K. Kostro (siedziba komendy mieściła się w gmachu gimnazjum). 11 lipca przez miasto przemaszerował pochód z udziałem ochotników chcących walczyć z bolszewikami. Na plakatach pojawiły się napisy „ Z nami na wroga”, „ Kto w Boga wierzy bij w bolszewika”. Z balkonu ratusza przemawiali posłowie: W. Staniszkis T. Wojda oraz robotnik A. Podlasiak. Mówcy zachęcali młodzież do obrony ojczyzny.

Dzień później Rada Miejska w Kutnie podjęła uchwałę wzywającą mieszkańców Kutna do wstępowania do Armii Ochotniczej pod dowództwem gen. J. Hallera. Jako jedni z pierwszych (już w dniu 10 lipca 1920 r.) do służby w Armii Ochotniczej zgłosili się nauczyciele i młodzież (uczniowie i harcerze) Szkoły Rolniczej w Mieczysławowie. Po weryfikacji przyjęto 42 uczniów. Z inicjatywą wstąpienia do Armii Ochotniczej wyszli również uczniowie gimnazjum im. J. H. Dąbrowskiego. W dniu 28 czerwca na zbiórce harcerskiej zapadła decyzja o utworzeniu kompanii ochotniczej pod dowództwem J. Sulińskiego. Komenda Hufca w Kutnie wydała rozkaz do harcerzy i harcerek powiatu kutnowskiego, w którym pod groźbą surowych konsekwencji powoływano harcerzy do odpowiedniej służby wojskowej. Zgodnie z wytycznymi, harcerze powyżej 17 roku życia mięli zgłaszać się bezpośrednio do walki frontowej. Harcerki powołano do służby sanitarnej. Swój akces do kompanii zgłosiło 150 uczniów – harcerzy. Młodzi ochotnicy weszli w skład batalionu zapasowego 37 pp i poddani zostali szkoleniu wojskowemu. Na front wyruszyli 8 sierpnia 1920 roku. Z Kutna podczas całej akcji werbunkowej do wojska wcielono 410 ochotników.

dr Jacek Saramonowicz

Print Friendly, PDF & Email