30. rocznica wyborów 4 czerwca 1989 roku

5 kwietnia 1989 roku w wyniku obrad okrągłego stołu strona solidarnościowa na czele z Lechem Wałęsą podpisała porozumienie w władzą komunistyczną. Jednym z uzgodnień była legalizacja NSZZ „Solidarność” oraz zgoda na przeprowadzenie na częściowo wolnych wyborów do parlamentu. Datę wyborów wyznaczono na dzień 4 czerwca.

Województwo płockie, w którego skład wchodziło Kutno zostało podzielone na dwa okręgi wyborcze (nr 75 z siedzibą w Płocku i nr 76 z siedzibą w Kutnie. Okręg Nr 76 obejmował miasto Kutno, miasta i gminy: Gąbin, Gostynin, Krośniewice, Łęczyca, Żychlin oraz gminy: Bedlno, Daszyna, Dąbrowice, Dobrzelin, Góra Świętej Małgorzaty, Iłów, Kiernozia, Krzyżanów, Kutno, Łanięta, Łąck, Nowe Ostrowy, Nowy Duninów, Oporów, Pacyna, Piątek, Sanniki, Słubice, Strzelce, Szczawin Kościelny, Witonia W okręgu nr 76 wybierano trzech posłów, w tym: jednego posła z listy PZPR, jednego posła z listy ZSL (obaj z puli 65% mandatów dla strony rządowej) i jednego posła bezpartyjnego oraz dwóch senatorów z całego województwa płockiego.

W Kutnie początkowo sprawy wyborów omawiane były podczas cyklicznych zebrań Tymczasowej Międzyzakładowej Komisji NSZZ „Solidarność”, które odbywały się w sali św. Kazimierza w parafii pw. św. Wawrzyńca. Już 6 kwietnia 1989 roku na zebraniu TMK NSZZ „Solidarność”, któremu przewodniczył Eugeniusz Przybyłowski omawiano sprawy wyborów. Z ramienia związku do zajmowania się sprawami kampanii wyborczej wytypowany został Roman Myśliwiec.

W celu prowadzenia kampanii wyborczej na terenie całego kraju, w tym również w Kutnie powołano Komitety Obywatelskie „Solidarność”. Kutnowski komitet przyjął postać niesformalizowanej organizacji bez formuły członkowskiej. Na przełomie kwietnia i maja 1989 roku otrzymał od władz Kutna własny lokal z telefonem przy ul. Zamenhofa 12.

Podczas kolejnego TMK w dniu 27 kwietnia omawiano spray organizacji Święta Konstytucji 3 maja oraz sprawy kampanii wyborczej. Stan przygotowań relacjonował Zbigniew Wirski. W uroczystościach swój zapowiedział Andrzej Celiński. Uroczystość ta zgromadziła na Placu Wolności kilka tysięcy mieszkańców. Mszę koncelebrował ks. prałat Jan Świtkowski wspólnie z proboszczami kutnowskich parafii oraz kapelanem „Solidarności” ks. Marianem Lipskim z Głogowca. Podczas nabożeństwo poświecone zostały krzyże dla kutnowskich zakładów pracy.

Pierwszym zadaniem Komitetu Obywatelskiego „Solidarność” w kampanii wyborczej był wybór kandydatów na posłów i senatorów. Ostateczne ułożenie list wszystkich kandydatów do parlamentu powierzono Andrzejowi Wielowieyskiemu i Henrykowi Wujcowi. Listy zostały zatwierdzone 23 kwietnia 1989 roku. Kutno wśród kandydatów na posła reprezentował Zbigniew Kamiński, brakło natomiast kandydata na senatora. Płocki Komitet Obywatelski zgłosił własnych przedstawicieli z województwa płockiego w osobach Andrzeja Celińskiego i Stanisława Stommy. Taka decyzja władz w Płocku wywołała niezadowolenie wśród części kutnowskich działaczy NSZZ „Solidarność”. Oficjalny termin zgłaszania kandydatur upływał w dniu 10 maja. Do zgłoszenia należało dołączyć listę co najmniej 3 tys. podpisów z danego okręgu. Podpisy pod nazwiskami kandydatów solidarnościowych zbierano w Kutnie od 30 kwietnia. Odpowiedzialnymi za zbierania podpisów pod kościołami byli: Andrzej Bielicki (parafia Jana Chrzciciela), Danuta Gralak i Elżbieta Jałowska (parafia św. Wawrzyńca), Tadeusz Smolczewski (parafia Łąkoszyn), Ryszard Okoń (parafia Woźniaków).

W dniu 4 maja na zebraniu TMK poinformowano zebranych o chęci spotkania się A. Celińskiego z młodzieżą najstarszych klas szkół średnich oraz z kandydatami na senatu z obozu rządzącego. Podczas spotkania ożywiona dyskusję wywołała spraw przynależności organizacyjnej kutnowskiej organizacji związkowej. Z. Klimek apelował do zebranych o odłożenie tego tematu na przyszłość i poświecenie się sprawom organizacji Komitetu Obywatelskiego i kampanii wyborczej.

Oficjalna kampania wyborcza rozpoczęła się 8 maja. Kampania wyborcza wszystkich komitetów polegała głównie na spotkaniach z wyborcami i na eksponowaniu haseł wyborczych na plakatach, kolportaż u ulotek i indywidualnych rozmowach z potencjalnymi wyborcami. Za zbiórkę funduszy wyborczych, prawidłowo ich wydatkowania oraz ostateczne rozliczenie odpowiadał Jerzy Skibiński – skarbnik Komitetu). Spotkania z posłami i senatorami organizowała Katarzyna Kowalewska, a prowadzącą była Elżbieta Jałowska. Jedno z takich spotkań odbyło się w kutnowskim Domu Kultury z udziałem Andrzeja Celińskiego. W kampanię włączyło się szereg działaczy i sympatyków NSZZ „Solidarnośc”, m.in: Jerzy Skibiński, Danuta Gralak Henryk Czerwiński, Jerzy Siemaszkiewicz, Janusz Stawicki, Andrzej Strębski, Jan Walczak, Marek Kacprzak, Bogdan Wójcik, Zdzisław Krzemiński, Wiesław Taraska, Zdzisław Gierula, Jacek Sikora, Edward Kucharski., Andrzej Bielicki, Tadeusz Smolczewski, Edward Książek, Henryk Zyskowski.

11 maja 1989 roku na spotkaniu TMK NSZZ „Solidarność” w sali św. Kazimierza parafii św. Wawrzyńca Danuta Gralak (działaczka KO) apelowała do zebranych o zagaszanie się do dyżurów w lokalu KO. Nie wszystkie komisje obwodowe były jeszcze obsadzone. Brak było również mężów zaufania. Podczas zebrania ustalono terminy plakatowania w okręgu kutnowskim na: 10 maja, 25 maja oraz 1-3 czerwca. Z. Klimek omówił zasady wyborów ze szczególnym uwzględnieniem mandatów przypadających na okręg kutnowski. Pod kandydaturą Z. Kamińskiego zebrano 5,7 tys. podpisów poparcia.

W Okręgowej Komisji Wyborczej nr 76, która mieściła się w budynku Urzędu Miasta przedstawiciele KO „Solidarność’ posiadali na 4 na 14 członków komisji: Zdzisław Klimiek (lekarz ZOZ w Kutnie) został jednym z trzech wiceprzewodniczących komisji oraz Romuald Myśliwiec – referent ds. zbytu w Zakładach Zbożowo – Młynarskich w Kutnie, Jerzy Skibiński – emeryt, były pracownik PKP w Kutnie, Wiesław Taraska – kierowca w MPK w Kutnie.

Władza komunistyczna uciekała się do różnych metod aby utrudnić przebieg głosowania. Pojawiły się np. fałszywe ulotki kandydatów Solidarności wprowadzające w błąd wyborców, w niektórych lokalach wyborczych wypraszano mężów zaufania z ramienia Komitetu Obywatelskiego.

Kampania wyborcza przyniosła ogromny sukces wyborczy kandydatom Komitetu Obywatelskiego „Solidarność”. Zbigniew Kamiński (na prawie 91 tys. oddanych ważnych głosów w okręgu przypadającym kandydatom bezpartyjnym) otrzymał ponad 70 % i został posłem na sejm, zaś senatorami z województwa płockiego zostali: Andrzej Celiński i Stanisław Stomma.

Jacek Saramonowicz

 

 

Print Friendly, PDF & Email