W czasie I wojny światowej Polacy walczyli na różnych frontach, zarówno po stronie państw centralnych, jak i państw ententy. W połowie 1917 r. z inicjatywy Romana Dmowskiego i kierowanego przez niego Komitetu Polskiego Narodowego utworzona została Armia Polska we Francji, zwana również od koloru mundurów Błękitną Armią. Od października 1918 dowództwo nad armią objął gen. Józef Haller. Wiosną 1919 r. armia ta z całym wyposażeniem została przetransportowana do Polski. Hallerczycy walczyli najpierw w wojnie polsko – ukraińskiej, następnie polsko -bolszewickiej.

Do Kutna pierwszy odział Błękitnej Armii przybył koleją 25 maja 1919 roku. Był to najpierw jeden batalion, a później kolejne dwa bataliony wchodzące w skład 3 pułku instrukcyjnego. Żołnierze zajęli kwatery w budynkach cukrowni „Konstancja” (obecnie ul. Mickiewicza oraz porosyjskie koszary 4 pułku strzelców.

Na Nowym Rynku odbyło się uroczyste powitania hallerczyków. Pełne patriotycznych haseł przemówienie wygłosił Stefan Woyczyński – nauczyciel gimnazjum, kończąc j słowami skierowanymi do dowództwa francuskiego: „Panowie Francuzi dewiza Waszą była zawsze wolność. Francja o swoją i ludów wolność walczyła, i dlatego Francja dla nas jest symbolem wolności. I jeżeli Polak wznosi okrzyk: niech żyje wolność! To jedno, gdyby z całego serca zawołał: niech żyje Francja, Niech żyje armia francuska!

Przybycie pierwszego batalionu 3 pułku instrukcyjnego do Kutna,ok 25 maja 1919 r

Przybycie 3 pułku instrukcyjnego do Kutna,25 maja 1919

Kilka dni później 28 maja do Kutna przybył gen. August Tranie – dowódca Dywizji Instrukcyjnej. Podziękował mieszkańcom Kutna za gościnne przyjęcie. Dowódca dywizji wraz ze swoim sztabem (płk de Percaunt, kpt. du Villiers, por. L. Accacie) i niewielką grupą żołnierzy polskich kwaterował w Pałacu Gierałty u Cecylii Zawadzkiej (obecnie budynek Państwowej Szkoły Muzycznej).

Haller i jego żołnierze. Zdjęcie Grupa oficerów francuskich i polskich, 1919

dr Jacek Saramonowicz

Print Friendly, PDF & Email