Aktualności

/Aktualności

„Żydowscy bojownicy z Kutna” Jacek Saramonowicz

Mija 76. rocznica powstania w getcie warszawskim. Spośród walczących o wolność Żydów szczególne miejsce zajmował Żydowski Związek Wojskowy, który powstał grudniu 1939 roku. Do związku przystąpili głównie oficerowie Wojska Polskiego żydowskiego pochodzenia. Podczas powstania głównym punktem oporu ŻZW był plac Muranowski, Na jednej z kamienic wywiesili dwie flagi: z gwiazdą Dawida i biało – czerwoną, na znak braterstwa broni dwóch walczących z Niemcami narodów. Członkowie ŻZW wywodzili się głównie z młodzieżowej organizacji paramilitarnej Bejtar, która prężnie działała również w Kutnie.

Twórcą organizacji był Włodzimierz Żabotyński dziennikarz i pisarz, założyciel Legionu Żydowskiego walczącego w czasie I wojny światowej. Kutnowski „Brit Trumpeldor – Bejtar” powstał już w kwietniu 1923 roku z inicjatywy Mosze Goldwassera.

Głównym celem organizacji była czynna walka o Palestynę jako siedzibę państwa żydowskiego. Nazwa organizacji wywodziła się od zmarłego w 1920 roku działacza syjonistycznego Trumpeldora. Początkowo Bejtar liczył tylko kilkunastu członków, rekrutujących się głównie spośród młodzieży pracującej i uczniów kursów wieczorowych. Członkowie Bejtaru mieli stanowić przyszłą kadrę izraelskich sił zbrojnych. Nielegalną emigrację organizował rabin J. Zajdenwar. Pierwsze zebrania odbywały się w miejscowej szkole „Am Hasefer”. Na dowódcę Bejtaru w Kutnie wyznaczono Cwi Strzyga. Szkolenia wojskowe prowadził A. Goldstein.

Zamknięcie przez Wielką Brytanię granic Palestyny dla emigrantów żydowskich wywołało falę protestów środowisk syjonistycznych. W maju 1930 roku w Kutnie odbyły się w tej sprawie liczne demonstracje protestacyjne z udziałem wszystkich syjonistycznych ugrupowań, wśród których wyróżniali się członkowie paramilitarnej organizacji Bejtar. Ze swoimi przemówieniami w Kutnie występował A. Sz. Elberg z Palestyny.

Członkowie Bejtaru w Kutnie

 

Legitymacja Bejtaru w Kutnie

 

W lipcu 1933 roku odwiedził Kutno W. Żabotyński, wracając z konferencji syjonistycznej w Katowicach. Jego wystąpienie w miejskim teatrze zgromadziło kilka tysięcy Żydów z Kutna i okolic. Szczególnie gorąco W. Żabotyński był witany przez przedstawicieli kutnowskiego Bejtaru. Po przemówieniu odbył się przemarsz oddziałów Bejtaru: „Chrześcijańska społeczność, oficerowie polskiej armii ze zdumieniem patrzyli na przemarsz i dumną postawę umundurowanej żydowskiej młodzieży”. W kutnowskiej synagodze rabin I. Trunk odprawił nabożeństwo żałobne. W synagodze przemawiał Sender Falc – przewodniczący Organizacji Syjonistycznej w Kutnie. Odśpiewano „Boże coś Polskę” i „Hatykwę”. W uroczystościach oficjalnie uczestniczyli przedstawiciele władz samorządowych i państwowych oraz gminy żydowskiej.

W. Żabotyński prowadził w tym czasie rozmowy z sanacją na temat polskiego wsparcia żydowskich organizacji paramilitarnych poprzez szkolenia członków Bejtaru, a także dostaw broni i pomocy finansowej dla emigrantów żydowskich w Palestynie. W ten sposób W. Żabotyński planował przygotować tysiące dobrze wyszkolonych przez polskich instruktorów, przyszłych żołnierzy żydowskich.

W 1935 r. Kutno odwiedził Manachem Begin (przywódca ogólnopolskiego Bejtaru od 1938, poźniejszy premier Izraela, laureat pokojowej nagrody Nobla). Begin wygłosił referat, w którym ostro zaatakował żydowskie par­tie socjalistyczne oraz wskazał na konieczność zbrojnej walki o Palestynę. Wzywał do zjednoczenia się organizacji syjoni­stycznych. Komendantem kutnowskiego Bejtaru był wówczas Motel Zandberg, a organizacja liczyła 100 członków. W 1938 roku członkowie Bejtaru uczestniczyli w wyborach parlamentarnych, a M. Goldwasser agitował za kandydaturą burmistrza Eugeniusza Fili­powicza.

W marcu 1939 roku M. Begin ponownie gościł w Kutnie i wzywał Żydów kutnowskich do walki o wolność i zjedno­czenie się pod wspólnym sztandarem biało – niebieskim.

Wybuch wojny pokrzyżował ambitne plany rewizjonistów. Bejtarowcy, którzy nie zdążyli jeszcze wyjechać do Palestyny, znaleźli się w tragicznej sytuacji. Zamknięci w gettach, zostali skazani na zagładę. Na liście mieszkańców kutnowskiego getta nie znajdziemy jednak nazwisk przywódców Bejtaru. Nie wiadomo jak potoczyły się losy kutnowskich bojowników.

Wiemy tylko, że podczas konferencji ogólnej Bejtaru, odbywającej się w Paryżu w 1948 roku wśród zgromadzonych delegatów z całego świata był również M. Zandberg – kutnowski przywódca organizacji.

Jacek Saramonowicz

17 kwietnia, 2019|Aktualności|

Kiermasz Wielkanocny Rzeźby i Rękodzieła Ludowego

W świątecznym kiermaszu wzięło udział 30 twórców reprezentujących różne dziedziny sztuki ludowej i rękodzieła: rzeźby, malarstwa, koronki, szydełka, wycinanki i haftu łowickiego. Dużym zainteresowaniem cieszyły się warsztaty plastyki obrzędowej. Uczestnicy wykonywali kartki i pisanki  z wykorzystaniem motywu wycinanki łowickiej, a także tworzyli palemki wielkanocne. Dziękujemy Dyrekcji i Pracownikom Kutnowskiego Domu Kultury za pomoc w przygotowaniu i organizacji kiermaszu.

15 kwietnia, 2019|Aktualności|

„Odkłamywanie zbrodni katyńskiej” Jacek Saramonowicz

Kłamstwo katyńskie ma swoja długą historię i zaczyna się tuż po odkryciu tej zbrodni w 1943 r. Niedługo po doniesieniach niemieckiego radia i prasy odezwali się Sowieci, obarczając winą za mord katyński Niemców. Po odzyskaniu okolic Katynia przez Armię Czerwoną powołano specjalną sowiecką komisję pod przewodnictwem N. Burdenki, która 24 stycznia 1944 r. ogłosiła tzw. raport z przeprowadzonych prac ekshumacyjnych. Na podstawie sfabrykowanych dowodów i nieprawdziwych zeznań świadków, komisja Buredenki, stwierdziła, że: „Polacy rozstrzelani zostali przez Niemców jesienią 1941 r.”. Kłamstwo katyńskie miało szczególne znaczenie dla polskich komunistów. Ujawnienie prawdy o Katyniu podważałoby podstawę ideologiczną Polski Ludowej i pokazywałoby całkowitą fikcję „przyjaźni polsko – radzieckiej”, a ZSRR jawiłby się jako straszliwy okupant – nie „wyzwoliciel”. W pierwszych latach Polski Ludowej w kłamstwo katyńskie wpisywał się Władysław Gomułka, określając je mianem „prowokacji niemieckiej”. W 1952 r. w reakcji na raport Kongresu USA pokazujący Sowietów jako prawdziwych sprawców Zbrodni Katyńskiej, władze komunistyczne Polski oskarżyły USA o kłamstwa i oszczerstwa. Za głoszenie prawdy o Katyniu zapadały wieloletnie wyroki więzienia. Do Polski docierały jednak audycje Radia Wolna Europa, które przedstawiały prawdę o Katyniu. Kolportowano również ulotki i odezwy o tej tematyce.

26 grudnia 1953 r. na terenie przystanku kolejowego w Raciborowie, chorąży Tadeusz Kruglak znalazł ulotkę zatytułowaną „Odezwa do Narodu Polskiego”, w której autor pisał m.in.: „Polacy! Spójrzmy na obecną rzeczywistość i zastanówmy się, czy ta rzeczywistość nie przypomina nam hitlerowskich czasów. Czy nie jesteśmy okupowani przez reżim kremlowski?…Polacy obudźcie się, śmiało spójrzcie w oczy kremlowskiemu okupantowi! Godzina wyzwolenia nadchodzi! Ale kiedy przyjdzie ten moment, nie zapomnijcie haniebnej zbrodni katyńskiej i walki komuny z Bogiem. Pomścijcie się na to!!! Pomścijcie waszych krewnych zabranych przez NKWD do ciężkich robót i wywiezionych w głąb czerwonej Rosji…”.

Sama odezwa była napisana na maszynie i odbita przez kalkę. Leżała niedaleko budki nastawniczej, była złożona na cztery razy. Milicja i Służba Ochrony Kolei skontrolowały wszystkie dworce kolejowe i perony w powiecie kutnowskim, lecz nie znaleziono podobnych ulotek. Bezpieka uruchomiła w tej sprawie całą agenturę zamieszkałą w Raciborowie i okolicach. Informatorzy mieli ustalić jacy ludzie z pobliskich miast i do kogo przyjeżdżali 25 grudnia i 26 grudnia lub wyjeżdżali z Raciborowa oraz zbierać wrogie wypowiedzi. Drobiazgowe śledztwo nie przyniosło żadnych rezultatów.

Podejście do Zbrodni Katyńskiej nie zmieniło się po październiku 1956 r. W latach siedemdziesiątych stała się ona przedmiotem zainteresowań środowisk opozycyjnych. Cenzura nadal zakazywała pisania prawdy o mordzie katyńskim. Wiele na rzecz ujawnienia prawdy o Katyniu poczyniła w tym czasie polska emigracja. We wrześniu 1976 r. na cmentarzu w Londynie odsłonięto pomnik katyński. Prawda o losie polskich oficerów wziętych do niewoli sowieckiej w 1939 r. do powszechnej świadomości społeczeństwa przebiła się dopiero w okresie powstawania NSZZ „Solidarność”. Ukazało się wówczas poza zasięgiem cenzury wiele publikacji w tzw. „drugim obiegu”. Mimo to oficjalna historiografia nadal trzymała się dawnej wersji. W lipcu 1981 r. na Powązkach wzniesiony został Krzyż Katyński (natychmiast rozebrany przez SB). Kiedy za rządów Michaiła Gorbaczowa pod koniec lat 80 w ZSRR nastała głasnost (jawność), wydawało się, że władze PRL będą dążyły do pozbycia się koszmarnego balastu. Niestety jeszcze w styczniu 1989 r. „nieznani sprawcy” zamordowali księdza Stefana Niedzielaka, twórcę „Ściany Katyńskiej” w Kościele św. Boromeusza na Powązkach. Dopiero 1990 r. władze ZSRR oficjalnie przyznały się do winy za mord w Katyniu.

Jacek Saramonowicz

15 kwietnia, 2019|Aktualności|

Uroczyste obchody 79. rocznicy zbrodni katyńskiej

7 kwietnia w Głogowcu obchodzono  79. rocznicę zbrodni katyńskiej. W uroczystości wzięli udział przedstawiciele zarządu powiatu, gmin, Związku Sybiraków, stowarzyszeń kombatanckich, ugrupowań politycznych, członkowie Kutnowskiej Rady Pamięci Narodowej i związków zawodowych, reprezentanci służb mundurowych, instytucji kultury oraz harcerze i uczniowie wraz z nauczycielami. Wśród licznych delegacji byli także przedstawiciele Muzeum Regionalnego w Kutnie.

Foto: Lech Martynowski 

9 kwietnia, 2019|Aktualności|

Wykład w Centrum Seniora

Muzeum Regionalne podjęło współpracę z kutnowskim Centrum Seniora.
3 kwietnia odbył się wykład Wasilija Dworeckiego. Dotyczył on zapomnianych tradycji i zwyczajów wielkanocnych. Pracownik Muzeum opowiedział m.in. o tym, skąd wzięła się palma wielkanocna i przybliżył sposoby zdobienia jajek.

4 kwietnia, 2019|Aktualności|

Promocja Kutna i Muzeum na targach w Łodzi

Na targach „Regiony turystyczne na styku kultur” w Łodzi miasto Kutno reprezentowało m.in. Muzeum Regionalne i Grupa Tańca Dawnego „La Danse”. Promowane były dwie imprezy, które odbędą się w Kutnie: „XI Kutnowska Noc w Muzeum” oraz festyn saski „Z łyżką i szablą”.

4 kwietnia, 2019|Aktualności|

Rewaloryzacja Pałacu Saskiego – 1. etap pracy

Pałac Saski – prace budowlane w toku. W tej chwili demontowana jest więźba dachowa ze spalonej części. Rozebrano również przybudówkę przy wschodnim skrzydle, gdzie dawniej mieścił się zakład fryzjerski. O tym miejscu przeczytać możemy w wydawnictwie „Pałac jednego króla, dwóch państw i dwóch kultur”. Znajduje się tam esej autorstwa dr. Piotra Stasiaka, w którym odnajdujemy następujący fragment: „(…) Ostatniej przebudowy dokonano w 1939 roku i obejmowała ona przerobienie wejścia do dwóch sklepów, okien w skrzydle wschodnim od strony placu Marszałka Józefa Piłsudskiego. Zachował się również „plan istniejącej przystawki murowanej parterowej, w której mieści się zakład fryzjerski… „. Na pierwszej stronie planu widnieje adnotacja: „Plan budynku pobudowanego bez zezwolenia i w dodatku bez zachowania przepisów Ustawy Budowlanej, zatwierdzony być nie może, 11 VIII 37”.

2 kwietnia, 2019|Aktualności|

Przekazanie eksponatów dla Muzeum

2 kwietnia 2019 roku Dyrektor Zespołu Szkół Nr 1 im. Stanisława Staszica w Kutnie mgr inż. Andrzej Pudłowski przekazał na rzecz Muzeum Regionalnego w Kutnie eksponaty: banknoty z I poł. XX wieku (rosyjskie, polskie i niemieckie), dokumenty z okresu II wojny światowej dotyczące mieszkańców Kutna oraz inne dokumenty i fotografie. Wszystkie pamiątki wzbogacą znacznie zasoby kolekcji naszej instytucji i zostaną wykorzystane w przyszłości jako część ekspozycji w nowo powstałym kompleksie muzealnym.

Składamy serdeczne podziękowania.

2 kwietnia, 2019|Aktualności|

Wielkanocnie na Uniwersytecie Dziecięcym

„Czas świąteczny, wielkanocny” to temat dzisiejszych warsztatów prowadzonych przez Sylwię Kacalak w ramach Uniwersytetu Dziecięcego. Kolejny wpis do indeksu, kolejna edukacyjna przygoda. Zajęcia przybliżyły zapomniane tradycje i zwyczaje świąteczne. Przeprowadzone zostały gry dydaktyczne, interaktywne ćwiczenia, a metoda szkolnej heurezy dała możliwość, aby dzieci same opowiedziały o wielkanocnych obrzędach kultywowanych w ich rodzinnych domach.

1 kwietnia, 2019|Aktualności, Uniwersytet Dziecięcy|

Upamiętnienie mobilizacji marcowej 37pp w 1939 r.

31 marca przed Muzeum Bitwy nad Bzurą upamiętniona została mobilizacja marcowa z 1939 roku. Członkowie Stowarzyszenia Historycznego Pułk 37 zaprezentowali elementy wyposażenia, umundurowania i uzbrojenia żołnierzy, którzy 23 marca 1939 roku wyruszyli z Kutna, by stacjonować przy niemieckiej granicy. 

1 kwietnia, 2019|Aktualności|