Mieszkańcy Kutna i okolic zasłużeni w walce o niepodległość

Mieszkańcy Kutna i okolic zasłużeni w walce o niepodległość na podstawie archiwaliów z Centralnego Archiwum Wojskowego :

  1. Izydorczyk Jan, ur. 1898 w Kutnie, st. wachmistrz 30 pułku strzelców kaniowskich, odznaczony krzyżem Virtuti Militari.

  2. Magnowski Teofil, rolnik z Muchnic, odznaczony w 1931 roku Krzyżem Niepodległości

  3. Magnuski Adam,ps. „Zawiślak”, ur. w 1898 roku, szewc z Kutna, odznaczony Medalem Niepodległości w 1932 roku.

  4. Maj Michał, ur. w1885 roku w Kutnie

  5. Adamala Maria z Kutna

  6. Adamczewski Bolesław, ur. w 1899 r. z Kutna

  7. Adamczewski Stanisław, ur. w 1897 r., Łąkoszyn

16 października, 2018|Postaci|

Dr Antoni Fortunat Troczewski

W 2018 r. mija setna rocznica odzyskania niepodległości przez Polskę. Polacy, wykorzystując klęskę wszystkich trzech mocarstw rozbiorowych w I wojnie światowej, odbudowali niepodległą Rzeczpospolitą. Aby to się mogło stać, Naród Polski musiał przez 123 lata niewoli pozostawania pod władzą trzech zaborców zachować świadomość swojej odrębności, własnej kultury i historii, a jednocześnie jedności ponad granicami zaborczymi. Musiał mieć liderów i przywódców, którzy tę świadomość podtrzymywali i odbudowywali tam, gdzie była zagrożona, a w momencie historycznej szansy objęli przywództwo w odbudowie niepodległej Ojczyzny. W Kutnie takim człowiekiem był dr Antoni Fortunat Troczewski (1861-1928).

Doktor Antoni Fortunat Troczewski, pierwszy honorowy obywatel miasta Kutna, to postać szczególnie zasługująca na godne uczczenie pamięci poprzez budowę poświęconego mu pomnika w 100-lecie odzyskania niepodległości. Niewiele osób w historii miasta położyło tak wiele zasług dla Kutna i jego mieszkańców w niemal każdej dziedzinie aktywności zawodowej, politycznej czy społecznej, jak dr Antoni Troczewski.

To także osoba, która wniosła olbrzymi wkład pracy w okresie odzyskiwania przez Polskę niepodległości. Przybywając do Kutna pod koniec XIX wieku, związany z obozem narodowym, od początku podjął działania na rzecz obudzenia świadomości i aktywności narodowej Kutnowian. W okresie walki o niepodległości i tworzenia się polskiej państwowości inicjował działania i organizacje, które miały budować zręby polskiego państwa i lokalnej administracji. Współtworzył Komitet Obywatelski, był też pełnomocnikiem Obywatelskiego Komitetu Wykonawczego Obrony Państwa i przewodniczącym Obywatelskiego Komitetu Obrony Państwa na powiat kutnowski w 1920 r.

Było to możliwe również dzięki jego szerokiej działalności społecznej. Jako wydawca i redaktor Tygodnika Kutnowskiego kreował i wytyczał ścieżki postępowania dla mieszkańców Kutna, starając się krzewić i umacniać narodowe tradycje patriotyczne i niepodległościowe. Temu służyła też m.in. idea budowy kopca Kościuszki podjęta w 1917 roku. Doprowadził do budowy Domu Dochodowego Straży Ogniowej, gdzie organizowano różnego typu przedsięwzięcia patriotyczne.

Działał też bardzo prężnie na rzecz rozwoju oświaty. Z jego inicjatywy powołano do życia pierwszą w Kutnie szkołę średnią – Szkołę Realną Polskiej Macierzy Szkolnej. Stał na czele koła Towarzystwa Oświaty Narodowej w Kutnie. Założył i przewodniczył różnorodnym towarzystwom działającym w zakresie dobroczynności, aktywizującym działalność gospodarczą. Praktycznie niemal każdy przejaw jego aktywności społecznej związany był ze wspieraniem rozwoju społeczności polskiej na polu gospodarczym, kulturalnym i świadomości patriotyczno-narodowej, co wynikało z idei obozu narodowego.

Ponadto dr Antoni Troczewski jest osobą zasłużoną dla rozwoju kutnowskiego szpitala. Dzięki reorganizacji podjętej przez doktora Troczewskiego szpital stał się jedną z najlepszych placówek w Królestwie Kongresowym. Był też znakomitym chirurgiem – praktykiem, przeprowadzając wiele nowatorskich operacji.

28 września, 2018|Postaci|

Tomasz Klepa

Tomasz Klepa (1885 – 1968), pierwszy burmistrz Kutna w II RP. Urodził się 14 listopada we wsi Woźniki, obecnie dzielnica Sieradza. W Sieradzu ukończył szkołę podstawową, potem gimnazjum w Kaliszu. Już wówczas zaangażował się w ruch narodowy i działał na rzecz szkolnictwa polskiego, za co został wydalony z gimnazjum. Kontynuował naukę w Sosnowcu. W okresie rewolucji 1905 – 1907 działał w organizacji uczniowskiej powiązanej z Polską Macierzą Szkolną. Po ukończeniu szkoły średniej kontynuował naukę na wyższych uczelniach w Grazu i Wiedniu. Po ukończeniu studiów osiedlił się w Łęczycy. Najpierw pracował w banku, następnie już w czasie I wojny światowej pełnił funkcję burmistrza Łęczycy. W maju 1918 roku po objęciu funkcji II burmistrza Kutna zajmował się sprawami gospodarczymi miasta. 12 listopada został burmistrzem Kutna.

Równolegle działał w ruchu narodowym. Był współzałożycielem Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”. Jako burmistrz Kutna angażował się w wiele spraw dotyczących poprawy warunków życia mieszkańców, w tych trudnych pierwszych miesiącach II RP. Aktywnie uczestniczył w różnych wiecach i zebraniach dotyczących kształtowania się granic państwa polskiego, np. akcja plebiscytowa, powstania śląskie, wojna polsko – bolszewicka.

W swej działalności jak burmistrz reprezentował interesy Narodowej Demokracji. To dzięki poparciu radnych obozu narodowego został ponownie wybrany burmistrzem w marcu 1919 roku. Był inicjatorem porozumienia pomiędzy ZLN a prawicą żydowską w styczniu 1920 roku, dzięki któremu po raz trzeci został wybrany burmistrzem Kutna. Funkcję tę sprawował aż do 1926 roku. W połowie lat dwudziestych zainicjował program rozbudowy miasta i unowocześniania jego infrastruktury.

W 1926 roku ZLN oddał władzę w mieście socjalistom, a Tomasz Klepa został tylko radnym. W 1928 roku wybrano go prezydentem Zawiercia. Od 1933 roku mieszkał w Warszawie. W czasie okupacji niemieckiej pracował w Radzie Głównej Opiekuńczej. Walczył w powstaniu warszawskim. Po wojnie przeniósł się do Katowic, następnie mieszkał w Łodzi, gdzie działał w Związku Zawodowym Literatów Polskich. W 1956 roku reaktywował przedwojenne Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych, którego był członkiem wspólnie z przemysłowcem Konstantym Poznańskim i Maurycym Trębaczem. Funkcję prezesa towarzystwa sprawował do 1962 roku, kiedy to zmuszony był do rezygnacji ze względu na pogarszający się stan zdrowia. Zmarł w Łodzi.

Źródło: J. Saramonowicz, Kutno i powiat kutnowski w II Rzeczypospolitej, wyd. Muzeum Regionalne w Kutnie, Kutno 2012 (fot.), s. 64.

28 września, 2018|Postaci|

Stanisław Chrzanowski

Stanisław Chrzanowski (1863– 1942), pierwszy starosta kutnowski. Urodził się 19 maja 1863 roku w Dzierżąznie koło Zgierza w rodzinie o tradycjach patriotycznych. Jego dziadek Paweł Chrzanowski w stopniu majora walczył w Legionach Dąbrowskiego oraz uczestniczył w powstaniu listopadowym. Po ukończeniu szkoły średniej rozpoczął studia na Cesarskim Uniwersytecie w Warszawie na wydziale prawa. Po skończonych studiach wraz z małżonką Marią osiadł w Kutnie i zamieszkał w kamienicy przy ulicy Sienkiewicza 16, gdzie otworzył kancelarią notarialną.

W przełomowych dla Polski wydarzeniach, w listopadzie 1918 roku objął po niemieckim landracie urząd starosty powiatowego w Kutnie. Funkcję swoją pełnił bardzo krótko, gdyż w Warszawie kształtujące się władze centralne Rzeczypospolitej Polskiej powołały własnego Komisarza Rządu Polskiego w osobie Władysława Froelicha i nie zaakceptowały decyzji Tymczasowej Rady Powiatowej w Kutnie w sprawie wyboru starosty. Najprawdopodobniej decydujące znaczenie miały tutaj sprawy polityczne, gdyż Chrzanowski sprzyjał raczej Narodowej Demokracji, a nie Józefowi Piłsudskiemu. Po rezygnacji ze stanowiska starosty zajął się pracą zawodową, ale działał również społecznie w Polskim Białym Krzyżu — organizacji, której zadaniem było rozbudzanie postaw patriotycznych oraz świadomości narodowej i obywatelskiej wśród żołnierzy polskich. Za tę działalność w 1937 roku otrzymał z rąk dowódcy 37. pp Honorową Odznakę Pułkową. W 1938 roku dekretem Prezydenta RP z 10 listopada odznaczony został Krzyżem Kawalerskim Orderu „Polonia Restituta”.

Po wkroczeniu Niemców do Kutna we wrześniu 1939 roku pozostał w mieście. W marcu 1942 roku został aresztowany i osadzony w obozie koncentracyjnym. Dzięki staraniom rodziny, po kilku miesiącach został zwolniony i powrócił do Kutna. Brutalne przesłuchania i warunki obozowe sprawiły, że po powrocie nie odzyskał już zdrowia. Zmarł 30 czerwca 1942 roku. Został pochowany na cmentarzu parafialnym w Kutnie.

Był wujem generała Stefana Roweckiego ps. „Grot” (1895–1944), którego matka Zofia Rowecka pochodziła z Chrzanowskich. Stefan Rowecki jako doskonale zapowiadający się oficer, zaufany marszałka Józefa Piłsudskiego wielokrotnie odwiedzał Kutno.

Źródło : J. Saramonowicz, Kutno i powiat kutnowski w II Rzeczypospolitej, wyd. Muzeum Regionalne w Kutnie, Kutno 2012 (fot.), s. 57.

28 września, 2018|Postaci|