About Jami

This author has not yet filled in any details.
So far has created 779 blog entries.

Kutno znane i nieznane. Październik 1956 w Kutnie.

19 października 1956 r. w Warszawie rozpoczęło obrady VIII Plenum KC PZPR, które powierzyło Władysławowi Gomułce funkcję I sekretarza KC PZPR. Gomułka w przemówieniu na Palcu Defilad zapowiedział szereg reform, zmierzających do demokratyzacji kraju. Wywołało to zrozumiały entuzjazm społeczeństwa, które liczyło na całkowite zerwanie ze „stalinizmem” w Polsce.

Przemówienie W. Gomułki na Placu Defilad w dniu 24 października 1956 r., fot. domena publiczna

W lutym 1956 roku na XX Zjedzie KPZR w Moskwie Nikita Chruszczow wygłosił tajny referat, w którym ujawnił zbrodnie stalinizmu. Został wygłoszony na posiedzeniu zamkniętym, jednak niebawem szczegóły były szeroko znane i komentowane. Miał on ogromne znaczenie dla sytuacji w PZPR. Po śmierci I sekretarza KC PZPR Bolesława Bieruta, w marcu 1956 roku, rozpoczęła się walka o władzę w partii. W atmosferze walk frakcyjnych VI Plenum KC PZPR w marcu 1956 r. wybrało I sekretarzem KC człowieka „środka”, Edwarda Ochaba. Plenum wypowiedziało się za decentralizacją gospodarki, przeciwko kolektywizacji wsi, za powstawaniem w zakładach pracy rad robotniczych. Krytykowano dotychczasowe metody rządzenia i wszechobecną cenzurę. Domagano się współudziału robotników w zarządzaniu zakładami przemysłowymi. Miejscem, gdzie konflikt społeczny przybrał formę strajku, a później zamieszek ulicznych, był Poznań, gdzie 28 czerwca doszło do powstania robotniczego, brutalnie stłumionego przez wojsko i milicję i UB.

Wieści o wydarzeniach poznańskich docierały również do Kutna. 12 sierpnia odbyła się narada aktywu powiatowego PZPR, na której omawiano zadania kutnowskiej organizacji wynikające z VII Plenum KC. Okolicznościowy referat wygłosił Mieczysław Gajewski – I sekretarz KP PZPR w Kutnie. Mówił, że: „tragiczne wypadki w Poznaniu, które wywołały głęboki wstrząs w całej partii, klasie robotniczej i narodzie, rzuciły nowe światło na sytuację społeczną i polityczną w kraju. Jest przecież faktem, że w Poznaniu udało się demagogom, elementom warcholskim i wrogim wykorzystać szczególne niezadowolenie robotników na tle przewlekłego załatwiania ich dotkliwych bolączek i słusznych postulatów, wywołać strajki i doprowadzić do demonstracji ulicznych”.

I sekretarz KP PZPR, w latach 1955-65, Mieczysław Gajewski, ze zbiorów MRK

Atmosfera polityczna stawała się coraz bardziej napięta. Społeczeństwo domagało się gruntownych zmian i rozliczenia „stalinizmu”. Już w 1955 roku na teren powiatu spadały balony z ulotkami zawierającymi „rewelacje” ppłk. MBP Józefa Światły (Izaak Fleischfarb), który w Radiu „Wolna Europa” opisywał stalinowski system komunistyczny w Polsce. W 1956 roku na teren powiatu kutnowskiego również spadały w dość znacznej ilości balony z ulotkami Radia „Wolna Europa”. W trzecim kwartale tego roku spadło ich osiem. Większość broszur była natychmiast zabierana przez członków ORMO, milicji i pracowników SB. Cała sieć agenturalna została odpowiednio poinstruowana w tym celu.

W październiku 1956 r. na terenie województwa łódzkiego pojawiły się wojska sowieckie, a ludność z przerażaniem obserwowała kolumny pancerne przesuwające się na wschód w kierunku Warszawy. W takich okolicznościach w Warszawie odbywało się VIII Plenum KC.

Nikita Chruszczow i Bolesław Bierut w 1956 roku, zbiory ikonograficzne MRK

Informacje o przebiegu VIII Plenum KC w Warszawie przedstawił kutnowskiej egzekutywie M. Gajewski w dniu 23 października 1956 roku Mówił, że wybór tow. Gomułki „dał wyraz pragnieniom mas i dlatego nastąpił tak wielki entuzjazm u mas. Faktem jest, że delegacja radziecka, która przybyła w czasie trwania VIII Plenum nie była zaproszona. Są u nas nastroje antyradzieckie spowodowane tym, że stosunek Związku Radzieckiego do nas nie zawsze był słuszny”. Po przemówieniu wywiązała się ożywiona dyskusja polityczna. Zebrani zadawali szereg pytań: „Jak należy postąpić w stosunku do tych spółdzielni produkcyjnych, których istnienie jest w rzeczywistości fikcją? Jaka polityka będzie prowadzona wobec gospodarstw kułackich? Czy w przyjeździe delegacji radzieckiej na VIII Plenum bez zaproszenia przebija się kult jednostki?” Były również pytania niepodpisane: „Dlaczego inne kraje, z którymi mamy sojusz nie trzymają u nas wojsk, a tylko trzyma je ZSRR?, Co się stało z Żymierskim?, Dlaczego w okolicy Kutna stoją wojska radzieckie?” Na jednej z kartek pojawiła się sugestia aby przemianować ul. Stalina przemianować powrotem na ulicę Królewską. W odpowiedzi M. Gajewski stwierdzał, że: „wojska radzieckie są w Polsce na mocy postanowień Układu Warszawskiego i polski rząd wyraził na to zgodę. Żymierski przebywa w Warszawie na rencie, a spółdzielnie fikcyjnie powstałe należy rozwiązać”. Do innych pytań się nie odniósł.

I sekretarz KP PZPR w Kutnie Mieczysław Gajewski na trybunie honorowej podczas pochodu pierwszomajowego, zbiory ikonograficzne MRK

Przyjęto specjalną rezolucję solidaryzującą się z decyzjami VIII Plenum KC: „Plenum wita z głębokim zadowoleniem wybór nowego kierownictwa KC i przyjmuje do realizacji tezy zawarte w przemówieniu W. Gomułki, stanowiące wytyczne działań w wielkiej naprawie Polski socjalistycznej, ugruntowanie kierowniczej roli partii jako organizatora budownictwa socjalistycznego zyska poparcie całego narodu”. Podkreślono oczywiście nierozerwalną przyjaźń ze Związkiem Radzieckim opartą na „leninowskich zasadach polityki narodowościowej, wzajemnego poszanowania i równości. Nie dopuścimy do żadnych prób odradzania się nacjonalizmu i szowinizmu”.

Sala konferencyjna KP PZPR w Kutnie, fot. J. Szymańczyk w zbiorach MRK

30 października odbyło się kolejne Plenum KP w Kutnie, tym razem z udziałem przedstawicieli KC PZPR, towarzyszy Mrówczyńskiego i Brudza. Obecny był również Jan Tomczak z KW PZPR w Łodzi. W porządku obrad znalazła się informacja o sytuacji polityczno – gospodarczej w powiecie kutnowskim. Zebranie rozpoczął M. Gajewski, od krytyki i samokrytyki działalności KP PZPR. Uwypuklił szczególnie skostnienie i biurokratyzację kutnowskiej organizacji. Mówił o demokratyzacji wewnątrz partii, nie tylko w słowach, ale i w czynach. W końcu, czując odpowiedzialność ciążącą na sobie i nową sytuację polityczną po VIII Plenum, I sekretarz KP PZPR złożył wniosek o rezygnację z funkcji. W toku dyskusji wniosek jednak nie został przyjęty. Z ostrą krytykę KP wystąpił tow. Kisielewski, stwierdzając, że: „informacja I sekretarza była płytka, nie powiedział, jak było wcześniej. Byliśmy oszukiwani i przez sekretarzy KW i przez tow. Bukowskiego w sprawie kadr. Praca nasza opierała się na wiernej kopii ze ZSRR. Stalin w naszej polityce był nieomylnym źródłem”. Obecny na Plenum Bronisław Kustosik stwierdził, że: „Musimy dobrze zrozumieć, czym jest dla nas sojusz z ZSRR i że bez tego sojuszu sami nic nie zrobimy”.

Bronisław Kustosik przewodniczący MRN w Kutnie w latach 1948-61, zbiory ikonograficzne MRK

Największym jednak problemem okazały się samorządy robotnicze w zakładach pracy. Dyrektorzy kutnowskich fabryk niezbyt pozytywnie patrzyli na samorządy, dostrzegając w nich konkurenta w sprawowaniu niepodzielnej, dotąd władzy na terenie zakładów pracy. W Zakładach Farmaceutycznych wyszło na jaw, że robotnicy byli terroryzowani przez niektórych kierowników, nawet przez Radę Zakładową. Robotnicy podjęli uchwałę o odwołaniu: przewodniczącego Rady Zakładowej, który jednocześnie był kierownikiem działu morfiny, Kierownika Zaopatrzenia oraz komendanta straży zakładowej.

W pewnym momencie obrad kutnowskiego Plenum pojawiła się delegacja robotnicza z Fabryki „Kraj”, która zapoznała zebranych z rezolucją załogi. Dzień wcześniej na terenie fabryki odbył się wiec pracowniczy. Treść rezolucji skierowana była przeciwko dyrektorowi zakładu Marianowi Tarczowi. Na czele akcji wymierzonej w dyrektora „Kraju” stanęła Franciszka Gondek. I sekretarz KP PZPR M. Gajewski zdecydowanie opowiedział się za tworzeniem samorządów i dalszą demokratyzacją życia, z zachowaniem oczywiście kierowniczej roli partii.

dr Jacek Saramonowicz

20 października, 2020|Aktualności, Kutno znane i nieznane|

Dzieje Kutna Online. Konferencja prasowa.

Wczoraj odbyła się w Muzeum konferencja prasowa na temat nowego portalu internetowego Dzieje Kutna Online.
Projekt został dofinansowany przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego -Narodowe Centrum Kultury- w ramach programu „Kultura w sieci”.
Zapraszamy do obejrzenia relacji.
https://youtu.be/wfUELV-oZaE
16 października, 2020|Aktualności|

Kutno znane i nieznane. Rozstrzelanie ks. Franciszka Pruskiego w Kutnie przez Niemców w 1915 roku

W 1988 roku, w 70 rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości, z inicjatywy NSZZ „Solidarność” Ziemi Kutnowskiej, w Kościele p.w. św. Jana Chrzciciela w Kutnie odsłonięta została pamiątkowa tablica ku czci księdza Franciszka Pruskiego – bohaterskiego kapłana rozstrzelanego w 1915 roku przez Niemców „pod stokami prochowni” w Kutnie.

Pamiątkowa Tablica w kościele Jana Chrzciciela w Kutnie

W 1964 roku, w Krośniewickich Kartkach Historycznych zamieszczono relację o tym wydarzeniu: „Ksiądz Pruski był proboszczem w Miłonicach. Spadł koło Miłonic lotnik niemiecki z samolotem. Był ranny. Wziął go ksiądz do siebie, opatrzył rany i przez parę dni ukrywał () Lotnik i ksiądz bali się Kozaków i okrucieństwa z ich strony. Gdy przyszedł jednak oddział piechoty rosyjskiej, ksiądz zameldował oficerowi i prosił, aby lotnika traktowali jak jeńca i leczyli”.

Sprawa rzekomego zestrzelenia aeroplanu przez polskiego duchownego od początku budziła wiele niejasności. W grudniu 1919 roku, przed sądem okręgowym we Włocławku rozpoczął się proces przeciwko Józefowi Szwarcenzerowi (w czasie okupacji niemieckiej obrońca sądowy w Kutnie i współwłaściciel majątku w Miłonicach) i Karolowi Szwedzińskiemu (prokurator sądu niemieckiego w Kutnie, oskarżyciel księdza). Zarzucano im współudział w zabójstwie księdza i zdradę stanu. W procesie przesłuchano ponad 80 świadków, którzy zasadniczo potwierdzili, że Józef Szwarcenzer wskazał Niemcom miejsce, gdzie ukrywał się ks. Pruski. Proces był jednak poszlakowy i sąd ostatecznie uniewinnił oskarżonych.

Żołnierze niemieccy przed ratuszem w Kutnie podczas I wojny światowej, fot. ze zbiorów ikonograwicznych MRK

W 1933 roku do prokuratury wpłynęło doniesienie, w którym zarzuty przyczynienia się do uwięzienia księdza Pruskiego stawiano innym osobom i prokuratura wszczęła kolejne postępowanie. Wynikało z niego, że kiedy Niemcy zajęli okolice Kutna, miejscowi Żydzi (między innymi niejaki Dancygier z Krośniewic) mieli donieść Niemcom o tym, że ksiądz wydał lotnika władzom rosyjskim.

Wyjaśnienie okoliczności zajścia i aresztowania przynosi pamiętnik ks. F. Pruskiego, na marginesie brewiarza, pisany podczas pobytu w więzieniu w Kutnie: „…W końcu sierpnia spadł aeroplan, zestrzelony przez kozaków w miejscowości Podgórze naszej parafii (Kramsk koło Koła). Była godzina 10, gdy po nabożeństwie i spożytym śniadaniu czytałem gazetę, wpadł kościelny, mówiąc: proszę księdza, spadł aeroplan! Odparłem kościelnemu, że niezwłocznie wyjdę, tylko narzucę palto. Ubrawszy się, wyszedłem, a w drodze spotkałem ks. proboszcza, z którym razem udaliśmy się na miejsce wypadku. Gdy tam przybyliśmy, zastaliśmy moc kotłujących się ludzi. Wkładając rękę do kieszeni, wyjąłem rewolwer, tym bardziej że słyszałem głosy ludzkie: „będzie strzelał, będzie strzelał!” Z bronią w ręku nakazałem się ludziom cofnąć i niczego jeszcze nie widząc, powiedziałem: „odbierzcie mu broń”. Podobnie i ks. proboszcz rozpędzał ludzi. Wówczas ujrzeliśmy oficera niemieckiego wybladłego i wystraszonego. Na widok taki, schowawszy broń do kieszeni, podszedłem do niego i jak mogłem, starałem się z nim porozumieć. Po wzajemnym przedstawieniu się dowiedziałem się, że nazywa się on Natzmer, że w aeroplanie miał towarzysza, którego zabito i którego zmuszony był wyrzucić. Ze swej strony zaproponowałem mu, aby poszedł ze mną na herbatę, lecz sprzeciwiał się temu ks. proboszcz, mówiąc, że sprowadzę mu na głowę kozaków … lecz inny obrót przyjęła sprawa. Kiedy spadł ów aeroplan i wyskoczył z niego oficer, ludzie, którzy wówczas byli w polu, podobno rzucili się na niego i przewrócili. Na nas. tj. na mnie i na ks. proboszcza poczęto mówić, że sypaliśmy mu piaskiem w oczy, bili kijami. Ja nawet jakobym miał strzelać, co jako Bóg w niebie jest nieprawdą…”.

W obawie przed aresztowaniem ksiądz opuścił parafię i schronił się w Miłonicach, a następnie wyjechał do rodziny w Łodzi. Kiedy w kwietniu 1915 roku, wspólnie z bratem odwiedził Miłonice, nierozważnie podał Józefowi Szwarcenerowi swój adres zamieszkania w Łodzi. Tam został aresztowany przez policję i przewieziony do Kutna: „… Mój Boże, przez jakie pohańbienie przechodziłem. Skrępowano mi ręce i jak psa na łańcuchu prowadzono dwukrotnie do sądu, gdzie przeczytano mi zeznania dwóch świadków Iza i Lof, jakobym z bronią w ręku, przyłożoną przez długi czas do piersi oficera, jam mu nie pozwolił zbiec. Godzina 12 w południe czekam na rezultat rozprawy, na wyrok, u siebie w celi … O 3 przeczytano mi wyrok śmierci. Amen. Ks. T. Wojdasowi szczerze Bóg zapłać za pożyczenie mi brewiarza. Proszę ode mnie podziękować i pożegnać ks. ks. Wyżykowskiego, Tymienieckiego, Małczyńskiego, Malinowskiego, ks. prałata Szmidta. Wszystkich Was, w Chrystusie bracia, proszę o modły i wspomnienia we Mszy św. za moją niegodną duszę. Salve Christe! Vivat Polonia!

W przededniu wykonania wyroku władze niemieckie zezwoliły kapłanowi na widzenie się z rodziną. Podczas rozmowy duchowny wskazał nazwiska denuncjatorów. Wyrok śmierci poprzez rozstrzelanie wykonany został 17 czerwca 1915 roku rano, o godzinie 7.00. W ceremonii uczestniczył ojciec ks. Pruskiego, który na polecenie władz niemieckich, musiał iść przed prowadzonym na stracenie synem i nieść przygotowaną dla skazańca trumnę. Wyrok wykonano na strzelnicy wojskowej obok prochowni. Duchowny nie pozwolił sobie zawiązać oczu. Rodzina za 15 tys. marek wykupiła ciało, które pochowano na cmentarzu na Starym Cmentarzu w Łodzi przy ul. Ogrodowej. Ocalały niemiecki lotnik, gdy dowiedział się o egzekucji, odszukał rodziców księdza i złożył wieniec na jego grobie, a potem rozmawiał z nimi o tej tragedii.

Ogłoszenie o rozstrzelaniu F. Pruskiego, ze zbiorów ikonograficznych MRK

W 1926 r. społeczeństwo ufundowało nagrobek, którego autorem był znany łódzki rzeźbiarz, Wacław Konopka. Nagrobek został zniszczony w czasie II wojny światowej. W 2018 roku dzięki współpracy Urzędu Miasta Łodzi, Towarzystwa Opieki nad Starym Cmentarzem, Archidiecezji Łódzkiej i firmy Bolsius mogiła ks. F. Pruskiego została odtworzona na podstawie przedwojennych zdjęć. Autorem odtworzonego pomnika jest rzeźbiarz Marek Pankanin.

 

 

Nagrobek ks. F. Pruskiego na cmentarzu w Łodzo, fot. domena publiczna

dr Jacek Saramonowicz

13 października, 2020|Aktualności, Kutno znane i nieznane|

Spotkania z Historią. „Hej! Kto Polak na bagnety…”

„Spotkania z Historią”. Niezbędna statystyka
Tegoroczne „Spotkania z Historią” trwały od 28 września do 6 października. W czasie 7 dni zorganizowaliśmy dla Państwa 15 wydarzeń. Były to m.in.: wystawa plenerowa, debata oksfordzka, turnieje wiedzy, wykłady profesorów, warsztaty, gry terenowe i miejskie. Mimo trudnej sytuacji epidemicznej cieszyły się one dużą frekwencją. Kilka liczb:
1. w grach miejskich i terenowych wzięło udział łącznie : 18 drużyn
2. debatę oksfordzką obejrzało online: 5300 osób
3. w „Wielkim Teście z Historii” zmagało się: 40 osób
4. w larpie o demokracji bawiło się: 90 osób
Mamy przyjemność ogłosić zwycięzców w naszych konkursowych zmaganiach:
Turniej „Jeden z dziesięciu” „37 Pułk Piechoty w walce z bolszewikami”
1. miejsce : Michał Olesiński, Daniel Saganek, Piotr Muliński ( II LO im. J. Kasprowicza w Kutnie)
2. miejsce : Bartosz Buczyński, Eryk Frydrysiak, Marcel Jagodzki (ZSZ Nr 2 im. dr. A. Troczewskiego w Kutnie)
3. miejsce : Cezary Staszewski, Jakub Grzybowski, Michał Jaszczak (ZS Nr 4 im. Z. Balickiego w Kutnie – Azorach)
Quest „Tradycje piłsudczykowskie w Kutnie”
1. miejsce : Róża Najlepsza, Blanka Seliga, Lena Obiedzińska ( SP Nr 9 im. W. Jagiełły w Kutnie)
2. miejsce : Błażej Kuźmiński, Aleksander Antonkiewicz, Piotr Wiśniewski ( SP Nr 4 im. M. Kopernika w Kutnie)
3. miejsce : Wiktor Smyczyński, Oliwier Guzek, Filip Kula ( SP Nr 5 im. H. Sienkiewicza w Kutnie)
Gra miejska „Śladami historii”
1. miejsce : Michał Olesiński, Mikołaj Szymczak, Jakub Sobczyk  ( II LO im. J. Kasprowicza w Kutnie)
2. miejsce : Filip Kowalczyk, Hubert Nowakowski, Damian Drzewiecki ( ZS Nr 3 im. W. Grabskiego w Kutnie)
3. miejsce : Dawid Jakubik, Kornel Grzelak, Piotr Bartczak ( ZS Nr 1 im. S. Staszica w Kutnie)
Debata oksfordzka „Dwie koncepcje kształtowania się polskiej granicy wschodniej. Piłsudski i Dmowski – federacjonizm kontra inkorporacjonizm”
1. miejsce: Zuzanna Jarosińska, Cezary Szymański, Jan Michalik, Oskar Kotliński, Natalia Skierska ( I LO im. Gen. J. H. Dąbrowskiego w Kutnie)
2. miejsce : Katarzyna Mieczkowska, Mikołaj Szymczak, Jakub Sobczyk, Weronika Jasińska, Jan Zaborowski (II LO im. J. Kasprowicza w Kutnie)
Gwiazda debaty: Jan Michalik ( I LO im. Gen. J. H. Dąbrowskiego w Kutnie)
Marszałek debaty: Damian Drzewiecki ( ZS Nr 3 im. W. Grabskiego w Kutnie)
Larp „Walka o tron 1733” 
1. miejsce : Karolina Graczyk ( ZS Nr 1 im. S. Staszica w Kutnie)
1. miejsce : Aleksander Pawyza ( SP Nr 9 im. W. Jagiełły w Kutnie)
1. miejsce : Michał Małachowski (II LO im. J. Kasprowicza w Kutnie)
Najlepsza drużyna:  ZS Nr 1 im. S. Staszica w Kutnie
Dofinansowano ze środków Programu Wieloletniego NIEPODLEGŁA na lata 2017-2022 w ramach Programu Dotacyjnego „Koalicje dla Niepodległej”

#niepodległa

Zapraszamy do obejrzenia fotorelacji z wydarzeń.
10 października, 2020|Aktualności, Spotkania z Historią 2020, Wydarzenia|

Kutno znane i nieznane. Zajęcie Zaolzia w październiku 1938 roku z perspektywy Kutna

Wysunięte przez Hitlera żądania wobec Czechosłowacji skłoniły sanacyjne władze Polski do ponownej rewindykacji Zaolzia. 21 września 1938 roku rząd polski wysłał do władz Czechosłowacji w tej kwestii odpowiednią notę. Jednocześnie rozpoczęto formowanie Samodzielnej Grupy Operacyjnej „Śląsk” pod dowództwem gen. Władysława Bortnowskiego, która w razie potrzeby miała zająć Zaolzie. 22 września marszałek Rydz-Śmigły wydał rozkaz rozpoczęcia polskiej akcji dywersyjnej na Zaolziu.

Rozkaz marszałka Rydza- Śmigłego, fot. ze zbiorów MiPBP

W drugiej połowie września 1938 roku Polskę przetoczyły liczne manifestacje antyczeskie, podczas których zgromadzeni domagali się połączenia Śląska Zaolziańskiego z Macierzą. W ciągu kilku dni do biur Ochotniczego Korpusu Zaolziańskiego w całym kraju zgłosiło się ponad 80 tys. ochotników do walki.

Burmistrz E. Filipowicz (pierwszy z lewej) i płk. Sas – Hoszowski podczas uroczystości wojskowych, fot. ze zbiorów MRK.

Wielka antyczeska manifestacja odbyła się w Kutnie przed ratuszem miejskim w dniu 22 września: „Na placu Piłsudskiego obok sztandarów Związków Zawodowych stanęły sztandary ZZZ i związków klasowych. Ramię przy ramieniu w zwartych szeregach zalegli plac inteligenci i rzemieślnicy, młodzież akademicka, delegacje chłopskie. Nie brakło nikogo. Rzucone przez OZN hasło zjednoczenia narodu dla wspólnej pracy znalazło jakże szeroki i krzepiący odzew. Zgromadzeni domagali się przyłączenia Zaol­zia do Macierzy. Podczas wiecu w imieniu mieszkańców miasta przemawiał Tadeusz Borzęcki oraz dr Józef Kaliszek. Wznoszono okrzyki na cześć: „naszych Braci za Olzą, Najjaśniejszej Rzeczypospolitej, Pana Prezydenta i Naczelnego Wodza”. Wiec zakończono odśpiewaniem „Roty” i hymnu narodowego.

Burmistrz Eugeniusz Filipowicz, fot, ze zbiorów MRK.

Atmosferę mocarstwowości Polski podsycała redakcja sanacyjnego tygodnika „Hasło”, wydawanego wówczas w Kutnie, pisząc w jednym z artykułów: „…wystarczy nam bowiem, własne przeświadczenie o słuszności naszych żądań – i wystarczy świadomość, że nasza siła zbrojna potrafi zapewnić pełne wykonania tego, co słuszne… Polska, położona miedzy potężnym blokami państw totalnych musi być wielka, silna i potężna, by dorównać innym w marszu i by ich prześcignąć w zwycięskiej walce o wielkość”. Nawoływano do jedności Narodu, twierdząc, że: „jesteśmy gotowi 200 tysiącom rodaków utorować drogę do Polski. Gdy inaczej być nie będzie mogło, utorować – siłą. A za ta siłą stoi naród. Cały, skupiony i z ufnością i spokojem spoglądać w najbliższą przyszłość”.

Fotografie ze strony tytułowej jednej z polskich gazet z października 1938 roku, fot. domena publiczna.

Żywe zainteresowanie mieszkańców Kutna wywoływały doniesienia prasowe, opisujące polskie powstanie na Śląsku Cieszyńskim: „W nocy z 23 na 24 września… powstańcy polscy zaatakowali posterunki policji i wojska czeskiego oraz gmachy rządowe. Uzbrojone w pistolety i granaty oddziały toczyły walki z regularnym wojskiem…”. W rzeczywistości dokonano ponad 30 aktów sabotażu i stoczono kilka potyczek.

Polskie czołgi na ulicach Cieszyna w październiku 1938 r., fot. domena publiczna.

Po wkroczeniu wojsk polskich na Śląsk Zaol­ziański odbyły się w Kutnie kolejne dwie manifestacje. Pierwsza, w sobotę 1 października, o godzinie 20.00 na Placu Piłsudskiego. Manifestacja rozpoczęła się od odegrania przez orkiestrę 37 PP „Pierwszej Brygady”, a następnie burmistrz Eugeniusz Filipowicz wygłosił podniosłe przemówienie na cześć marsz. E. Rydza – Śmigłego i ministra Józefa Becka. Na koniec orkiestra odegrała hymn państwowy oraz pieśni żołnierskie i ludowe.

Powianie gen. W. Bortnowskiego w Boguminie, fot. domena publiczna.

Druga manifestacja odbyła się w niedzielę 2 października o godzinie 13.00. Ponownie przemawiał T. Borzęcki, który podkreślił: „godne stanowisko Rządu i Armii, którzy gdy inne mocarstwa kazały nam czekać – sprawę Zaolzia załatwili w sposób godny Polaków”. Mówca wzniósł okrzyk na cześć braci za Olzą, Pana Prezydenta, Naczelnego Wodza i Armii oraz ministra Becka, a orkiestra odegrała „Pierwszą Brygadę” i hymn narodowy. Następnie prelegent odczytał treść depesz hołdowniczych do władz. Kulminacyjnym punktem uroczystości było wysłuchanie przez megafony przemówienia marszałka Rydza – Śmigłego i transmisja radiowa z Cieszyna z momentu wkraczania Wojska Polskiego.

Powitanie ministra Becka i gen W. Bortnowskiego w Cieszynie, fot. domena publiczna

Podsumowując wydarzenia na Zaolziu, kutnowska prasa pisała: „Polska nie uciekając się do pomocy żadnych konferencji, nie licząc na niczyje pośrednictwo – zdecydowała sama – o przyłączeniu Śląska, wyrównując krzywdę dziejową – budząc podziw całego świata swoja stanowczością”

Strona tytułowa tygodnika Hasło z pażdziernika 1938 roku, (fot. ze zbiorów MiPBP)

W niedzielę 9 października w Kutnie (jak i w całej archidiecezji warszawskiej) odbyły się modły dziękczynne. Po sumie kapłani, za pomyślność Rzeczypospolitej i jej Prezydenta, śpiewali „Te Deum laudamus”, a na zakończenie pieśń „Boże coś Polskę”.

dr Jacek Saramonowicz

5 października, 2020|Aktualności, Kutno znane i nieznane|

Zakończenie projektu „Mistrz Tradycji”

Muzeum Regionalne w Kutnie zakończyło realizację projektu „Kultura Ludowa i Tradycyjna 2020” nazwa zadania – „Mistrz Tradycji”. Zadanie dofinansowane zostało z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.

28 września w Placówce Opiekuńczo – Wychowawczej „Tęcza” w Kutnie odbył się uroczysty wernisaż podsumowujący warsztaty rzeźbiarskie, które prowadzone były przez Pana Antoniego Kamińskiego uznanego rzeźbiarza kutnowskiego. Uczestnikami projektu była młodzież z ośrodka „Tęcza”, a koordynatorem merytorycznym zadania Sylwia Kacalak.

Zapraszam do obejrzenia relacji.


 

1 października, 2020|"Mistrz tradycji", Aktualności|

Kutnowskie Dni Seniora 2020

Rozpoczęły się Kutnowskie Dni Seniora, które potrwają do 14 listopada. Muzeum Regionalne włącza się do organizacji poprzez ogłoszenie konkursu pn. „Historycznie. Fotograficznie”. Konkurs trwa od 1 do 30 października. 

Konkurs ma na celu: upowszechnienie wiedzy dotyczącej historii Kutna, rozwijanie zdolności artystycznych i fotograficznych oraz ukazanie, jak zmieniło się miasto na przestrzeni lat.
Szczegółowy regulamin do pobrania poniżej.
Zapraszamy do udziału.

REGULAMIN

1 października, 2020|Aktualności, Konkursy|

9. edycja Spotkań z Historią

W najbliższy poniedziałek rusza kolejna, dziewiąta już edycja Spotkań z Historią.
W programie znalazły się wykłady uznanych naukowców z renomowanych ośrodków uniwersyteckich, gry terenowe, konkursy wiedzy, larp i debata oxfordzka.

 

 

Dofinansowano ze środków Programu Wieloletniego NIEPODLEGŁA na lata 2017-2022 w ramach Programu Dotacyjnego „Koalicje dla Niepodległej”

25 września, 2020|Aktualności, Spotkania z Historią 2020, Wydarzenia|

Nowy portal Muzeum

Zapraszamy do obejrzenia spotu reklamującego nowy portal Muzeum Regionalnego.
Portal p.n. „Dzieje Kutna on-line” rusza 30 października 2020 roku.  Jest on dofinansowany ze środków Narodowego Centrum Kultury w ramach programu „Kultura w sieci”.

https://youtu.be/JvVYplT5mek

22 września, 2020|Aktualności|

I Muzealny Rajd Rowerowy „Pamięci Bohaterów Bitwy nad Bzurą”

W tym roku, po raz pierwszy, Muzeum Regionalne w Kutnie zorganizowało I Muzealny Rajd Rowerowy „Pamięci Bohaterów Bitwy nad Bzurą”. Trasa rajdu (który wyruszył sprzed Muzeum Bitwy nad Bzurą) liczyła ok. 18 km i przebiegała przez: Głogowiec (grób Nieznanego Żołnierza Września 1939 roku), Raciborów (Siedlisko Koła Łowieckiego „Dzik”, odpoczynek i poczęstunek) aż do Kutna (Cmentarz Parafialny – kwatery Żołnierzy Września 1939 roku).
W rajdzie wzięło udział 40 osób.

21 września, 2020|Aktualności, Wydarzenia|