About Jami

This author has not yet filled in any details.
So far has created 755 blog entries.

Kutno znane i nieznane. 37 pułk piechoty w okresie bitwy warszawskiej w sierpniu 1920 roku

Wśród licznych oddziałów Wojska Polskiego biorących udział w bitwie warszawskiej, znalazł się również 37 pułk piechoty, którego batalion zapasowy stacjonował w Kutnie od stycznia 1920 roku.

13 sierpnia, wycofując się przed bolszewikami, 37 pp zajął pozycje obronne w Górze Kalwarii. Dotarł tam również batalion zapasowy, wzmocniony ochotnikami z Kutna, pod dowództwem ppłk. Michała Remizowskiego. Żołnierze przez dwa dni odpierali ataki bolszewików. Kpt. Adolf Kozubal pisał: „Zająwszy na wschodnim brzegu Wisły stanowiska obronne, pułk przez dwa dni odpiera ataki nieprzyjacielskie, osłaniając rozpoczętą dopiero budowę mostu… Nieprzyjaciel nieustannie ponawia ataki na szczupłą obsadę przedmościa, zasypując ogniem artyleryjskim rzekę, uniemożliwia dostawę materiału i wykonanie zamierzonych prac…”. Kiedy żołnierze wystrzelali prawie całą amunicję szer. Franciszek Cetnarski, łódką przepłynął Wisłę, dostarczając potrzebną amunicję. Mostu jednak nie ukończono, a żołnierze pułku przeprawili się na zachodni brzeg Wisły. Wśród walczących ochotników z Kutna, jako strzelec znalazł się m.in. Eugeniusz Filipowicz – późniejszy burmistrz Kutna i poseł na Sejm oraz Honorowy Obywatel Miasta.

Eugeniusz Filipowicz (fot. ze biorów ikonograficznych MR)

Batalion zapasowy 37 pp w liczbie 300 żołnierzy brał udział w obronie Płocka. Obroną tego odcinka dowodził gen. Mikołaj Osikowski, a jego sztab Grupy „Dolna Wisła” mieścił się w Kutnie. 13 sierpnia wobec zbliżania się bolszewików do Płocka, jak pisze Grzegorz. Gołębiewski, wysłano „kilkudziesięcioosobowy patrol pod dowództwem ppor. Dawida Wurtza z 37 pp, który w Staroźrebach wziął do niewoli 5 bolszewików”.

Spodziewany atak bolszewików na Płock w dniu 15 sierpnia nie nastąpił, a Władysław Sikorski dowódca 5 Armii polecił gen. M. Osikowskiemu rozpoczęcie działań zaczepnych. Polskie natarcie ruszyło 17 sierpnia. Dwie kompanie 37 pp dowodzone przez por. Karasińskiego zajęły Nowe i Stare Boryszewo. Tymczasem bolszewicy zaatakowali Płock. Wśród pierwszych obrońców Płocka znalazł się ppor. Dawid Wurtz z 37 pp. Na liście poległych w obronie Płocka w dniach 18-19 sierpnia widnieje nazwisko Józefa Stasiaka szeregowca 37 pp zamordowanego przez bolszewików w szpitalu.

Podczas polskiej kontrofensywy w dniu 19 sierpnia żołnierze 37 pp uczestniczyli w krwawym boju pod wsią Baboszewo, gdzie szczególną walecznością odznaczyła się kompania składająca się ochotników kutnowskich pod dowództwem porucznika Bolesława Pędzikiewicza. W boju zginęło 4 żołnierzy, a ponad 40 zostało rannych. Ksiądz Jan Ostrowski administrator parafii Baboszewo pisał: „Nocą o godzinie czwartej 37 pułk piechoty pod wodzą dzielnego brygadiera Zielińskiego rzuca się do ataku na bagnety. We wsi zapanowała grobowa cisza. Mieszkańcy i dzieci zgromadzona na plebanii. Z lękiem położyli się na podłogach… nastała cisza. Słyszy się głosy, ale już nie obcych. Czy to ksiądz Ostrowski? Tak jest. Przed nim stoi Zbyszko Szulc „Co tu robisz? „Biję bolszewika”. Za mim kroczy prof. Wojczyński, kominiarz Naumik … Włodzio Karpoiński i inni. Profesor salutuje…” Po bitwie dla strudzonych kutnowskich ochotników wdzięczni mieszkańcy wioski przygotowali barszcz i kartofle.

Tymczasem w Kutnie już w nocy z 16 na 17 sierpnia do miasta przybył pierwszy transport lekko rannych żołnierzy z Płocka i Włocławka. Funkcjonował tu szpital polowy nr 201. W jednym z transportów znajdował się plutonowy żandarmerii Piotr Słyszko, który został postrzelony przez bolszewików. Bohaterski żandarm zmarł w kutnowskim szpitalu w dniu 6 września 1920 roku w wyniku odniesionych ran i został pochowany na cmentarzu parafialnym.

dr Jacek Saramonowicz

11 sierpnia, 2020|Aktualności, Kutno znane i nieznane|

Rada Seniorów Miasta Kutno

Rada Seniorów Miasta Kutno

Szanowni Państwo, drodzy Seniorzy

Przypominamy, że zbliża się termin zgłaszania kandydatów na członków Rady Seniorów Miasta Kutno. Zgłoszeń możecie Państwo dokonywać w terminie od 3 sierpnia 2020 r. do 30 września 2020 r.  Karta zgłoszeniowa dostępna będzie w Urzędzie Miasta Kutno, w Wydziale Spraw Społecznych i Ewidencji Działalności Gospodarczej – pokój nr 235 oraz na stronie internetowej w zakładce Organizacje pozarządowe (dokumenty do pobrania): KARTA ZGŁOSZENIOWA

Każdy uprawniony podmiot może zgłosić maksymalnie 3 kandydatów. Kandydat musi mieć ukończony 60 rok życia i zamieszkiwać na terenie miasta Kutna. Uprawnionymi do zgłaszania są:

  •  działające na terenie Miasta Kutno organizacje pozarządowe działające na rzecz osób starszych,
  •  podmioty prowadzące uniwersytet trzeciego wieku,
  •  inne podmioty działające na rzecz osób starszych,
  •  niezrzeszone osoby starsze.

Szczegółowe informacje – w jaki sposób dokonać zgłoszenia oraz jakie dokumenty należy dołączyć, znajdziecie Państwo w Zarządzeniu Nr 67/2020 Prezydenta Miasta Kutno z dnia 05.05.2020 r.

Informujemy, iż pracownicy Wydziału Spraw Społecznych i Ewidencji Działalności Gospodarczej na bieżąco odpowiadać będą na Państwa pytania, dotyczące procesu zgłaszania kandydatów pod nr tel. 24 253 11 68 oraz w Urzędzie Miasta Kutno, pokój nr 235.

W każdą środę od dnia 5 sierpnia do dnia 30 września funkcjonował będzie Punkt informacyjny, w którym można będzie uzyskać pomoc merytoryczną. Zapraszamy w godzinach od 15.30 do 16.30 do Centrum Seniora w Kutnie przy ul. Wyszyńskiego 11.

galeria

6 sierpnia, 2020|Aktualności|

Dofinansowanie do „Spotkań z Historią”

Dofinansowanie ze środków Programu Wieloletniego NIEPODLEGŁA na lata 2017-2022
w ramach Programu Dotacyjnego „Koalicje dla Niepodległej”


Projekt Muzeum Regionalnego w Kutnie „Spotkania z Historią. Hej! Kto Polak na bagnety… ” otrzymał 100% dofinansowania w kwocie 31000,00 zł. Uzyskana liczba punktów (90,17) sytuuje nasze Muzeum na 1. miejscu w całym rankingu rozpatrzonych pozytywnie wniosków. O dotacje ubiegało się 328 podmiotów, z czego pieniądze otrzymało 157 wnioskodawców.

Jesteśmy niezwykle szczęśliwi, że dotacja pozwoli nam zrealizować kolejną, 9. już edycję „Spotkań z Historią”, której tematyka będzie koncentrować się wokół 100. rocznicy wojny polsko-bolszewickiej i kształtowania się granic II Rzeczpospolitej w latach 1918-1921. Program tegorocznego wydarzenia opiera się na wieloletniej działalności Muzeum na polu edukacji regionalnej i propagowanie lokalnych wydarzeń na tle wielkiej historii naszej Ojczyzny.

Autorami wniosku są: Katarzyna Erwińska i Michał Jabłoński.

4 sierpnia, 2020|Aktualności|

Kutno znane i nieznane. Kutnowskie obchody urodzin Napoleona Bonaparte w okresie Księstwa Warszawskiego

Cesarz Napoleon Bonaparte, grafika ze zbiorów Andrzeja Nieuważnego, Muzeum Regionalne w Kutnie.

W 1806 roku odżyły nadzieje Polaków na niepodległość, w związku z dynamicznie rozwijającą się sytuacja polityczną w Europie. Napoleon Bonaparte po pokonaniu armii pruskiej pod Jeną i Auerstedt, w październiku 1806 roku wkroczył do Berlina, gdzie Józef Wybicki na prośbę cesarza napisał proklamację do narodu polskiego wzywającą do walki z zaborcami. Pod koniec listopada wojska francuskie były już w Warszawie, a w roku następnym na mapie Europy pojawiło się Księstwo Warszawskie, które miało być początkiem odradzenia się państwa polskiego.

Bitwa pod Jeną, grafika ze zbiorów Andrzeja Nieuważnego, Muzeum Regionalne w Kutnie.

Napoleon Bonaparte na ziemiach polskich oficjalnie został powitany w Poznaniu w listopadzie 1806 roku. W składzie delegacji warszawskiej znalazł się również właściciel Kutna Walenty Rzętkowski, który gościł później w pałacu kutnowskim (w 16 grudnia 1806 roku) Cesarza w drodze do Warszawy.

Walenty Rzętkowski, fot. domena publiczna.

Kutno w okresie Księstwa Warszawskiego weszło w skład departamentu warszawskiego i jako stolica powiatu orłowskiego stało się siedzibą Podprefektury, którą objął Ambroży Zaborowski. Cesarz Francuzów cieszył się dużym szacunkiem wśród mieszkańców Kutna, a z okazji jego urodzin, przypadających na dzień 15 sierpnia, organizowano okolicznościowe uroczystości. W 1809 roku już o świcie huk z moździerzy na Podprefekturze (Pałac Saski) oznajmił mieszkańcom miasta dzień urodzin „Wielkiego Napoleona Cesarza Francuzów, Króla Włoskiego, Protektora Ligi Reńskiej, oswobodziciela Polski”. W siedzibie podprefektury zgromadziły się miejscowe władze powiatu orłowskiego i zaproszeniu obywatele miasta. Stamtąd zgromadzeniu udali się do kościoła parafialnego, na nabożeństwo, które odprawił dziekan kutnowski. Okolicznościowe kazanie wygłosił natomiast proboszcz z Pleckiej Dąbrowy. Sławił on wielkość Napoleona „tak z dzieł wojennych, jako też z polityki i prawodawstwa…”. Na koniec kazania wyjaśnił motywy, dla których Polacy powinni być wdzięczni Napoleonowi.

Asystę wojskową uroczystości stanowiły dwie kompanie gwardii narodowej na czele z dowódcą kapitanem Zagórskim. Po nabożeństwie wszyscy uczestnicy zostali zaproszeni przez W. Rzętkowskiego (wówczas Radcę Stanu Księstwa Warszawskiego) na okolicznościowy obiad do pałacu kutnowskiego.

Pałac Kutnowski, fot. ze zbiorów ikonograficznych MR.

Następnie w siedzibie Podprefektury, na zaproszenie A. Zaborowskiego, odbyło się spotkanie towarzyskie i wieczerza. Zarówno podczas obiadu, jak i wieczerzy nieustannie wznoszono toasty na cześć Cesarza Francuzów. W tym czasie żołnierze z gwardii narodowej oddawali salwy honorowe na przemian z broni ręcznej i moździerzy. Wieczorem oświetlono całe miasto, a największe wrażenie na mieszkańcach Kutna wywoływała iluminacja pałacu kutnowskiego oraz siedziby Podprefektury.

Siedziba Podprefektury w Kutnie okresie Księstwa Warszawskiego (Pałac Saski), fot. J. Szymańczyk, ze zbiorów MR.

dr Jacek Saramonowicz

3 sierpnia, 2020|Aktualności, Kutno znane i nieznane|

Wspomnień czar – Festyn Saski.

Co roku, na początku sierpnia, spotykaliśmy się z Państwem na Festynie Saskim. Impreza ta już od 5 lat gości w wakacyjnym kalendarzu Kutna. Wyjątkowa sytuacja, w jakiej wszyscy się znaleźliśmy, spowodowała przerwanie przygotowań do niej. Zapraszamy więc do obejrzenia wspomnień z poprzednich edycji. Są to wyjątkowe zdjęcia i filmy ukazujące, jak Festyn Saski zmieniał się na przestrzeni lat.
PS Wrócimy do Państwa za rok.

Zatem… zaczynamy!

 

1 sierpnia, 2020|Aktualności, Wydarzenia|

Kutno znane i nieznane. Harcerze i uczniowie kutnowscy w walce z bolszewikami

Wojna polsko – bolszewicka w 1920 roku zmobilizowała prawie całe społeczeństwo do walki o zagrożoną niepodległość. Do boju z bolszewikami stanęli również ochotnicy z Kutna, w tym harcerze i uczniowie z kutnowskich szkół..

Rozkaz do harcerzy kutnowskich, Tygodnik Kutnowski 1920 r.

W związku z ofensywą bolszewicką, latem 1920 roku wojska polskie musiały przejść do działań obronnych. W dniu 1 lipca Sejm powołał Radę Obrony Państwa (dalej: ROP) na czele z Józefem Piłsudskim. Naczelnik Państwa wystąpił z apelem do obywateli o pomoc dla wojska. ROP była organem o charakterze centralnym, w terenie działania lokalnych społeczności na rzecz wojska i obronności państwa podlegały komitetom powiatowym.

Odezwa Rady Powiatowej w sprawie Armii Ochotniczej, tygodnik kutnowski 1920 r.

W dniu 7 lipca na zebraniu inteligencji w Kutnie podjęto decyzję o utworzeniu Powiatowej Rady Obrony Państwa. W uchwalonej wówczas rezolucji do Rady Ministrów domagano się: „rewizji wszystkich związków i partii komunistycznych w pierwszym rzędzie Bundu”. 8 lipca 1920 roku Kazimierz Sosnkowski (Minister Spraw Wojskowych) wydał rozkaz o utworzeniu z dniem 7 lipca 1920 roku Generalnego Inspektoratu Armii Ochotniczej i mianowaniu gen. broni Józefa Hallera dowódcą Armii Ochotniczej.

Równocześnie utworzony został Obywatelski Komitet Wykonawczy Obrony Państwa na czele z gen. J. Hallerem. Komitet mianował pełnomocników wojewódzkich i powiatowych, którzy mieli zająć się sprawami obrony państwa. W Kutnie pełnomocnikiem powiatowym został dr A. Troczewski. Biuro komitetu mieściło się w lokalu PMS przy ul. Toruńskiej 136. Obywatelski Komitet Obrony Państwa organizował liczne zebrania i wiece propagujące: „Pożyczkę Odrodzenia”, werbunek do wojska (ochotników wcielano do 37 pp).

Plakat z okresu wojny polsko – bolszewickiej, fot. domena publiczna

Już 11 lipca 1920 roku przez Kutno przemaszerował pochód z udziałem ochotników chcących walczyć z bolszewikami. Na plakatach pojawiły się napisy „Z nami na wroga”, „Kto w Boga wierzy bij w bolszewika”. Z balkonu ratusza przemawiali posłowie: W. Staniszkis i T. Wojda oraz robotnik A. Podlasiak. Mówcy zachęcali młodzież do obrony ojczyzny. Dzień później Rada Miejska w Kutnie podjęła uchwałę wzywającą mieszkańców Kutna do wstępowania do Armii Ochotniczej pod dowództwem gen. J. Hallera.

Jako jedni z pierwszych do służby w Armii Ochotniczej zgłosili się nauczyciele i młodzież (uczniowie i harcerze) Szkoły Rolniczej w Mieczysławowie. Wspólnie z uczniami Szkoły Handlowej w Kutnie zostali wcieleni do Batalionu Zapasowego 37 pp pod dowództwem mjr. Albina Skroczyńskiego. Po weryfikacji przyjęto 42 uczniów.

Harcerze kutnowscy w kompanii szturmowej 37 pp przed wyruszeniem na front, fot ze zbiorów MR.

Z inicjatywą utworzenia Kompanii Ochotniczej w gimnazjum im. J. H. Dąbrowskiego wystąpili już w końcu czerwca 1920 roku dwaj uczniowie – harcerze J. Suliński i W. Pogorzelski. Do kompanii zgłosiło się 150 uczniów, których wcielono do Batalionu Zapasowego 37 pp.

Na terenie Kutna i powiatu ożywioną akcję werbunkową prowadził Kutnowski Oddział Propagandy Inspektoratu Generalnego Armii Ochotniczej, który tylko w jednym tygodniu sierpnia 1920 r. oplakatował 30 wsi, urządził 4 wiece, na których zebrani postanowili się opodatkować na rzecz obrony państwa. Ogółem udało się zwerbować do wojska 410 ochotników.

Plakat wzywający mieszkańców Kutna do wstępowania w szeregi Armii Ochotniczej, Tygodnik Kutnowski 1920 r.

14 lipca 1920 roku, po powrocie z obozu wędrownego na Pomorzu, komendant kutnowskiego hufca Stefan Woyczyński wydał rozkaz do harcerzy, w którym pod groźbą stanowczych konsekwencji, powoływał harcerzy i harcerki (w zależności od wieku), do odpowiedniej służby wojskowej: od 17 lat wzwyż do służby frontowej (70 osób), 16-letni do służby wartowniczej (10 osób), 15-letni do służby kancelaryjnej (22 osoby), 14-letni do służby gońców (10 osób) i rezerwy gońców (30 osób). Dziewczęta – harcerki powołane zostały do służby sanitarnej (15 osób) i służby kancelaryjnej (20 osób).

Dowództwo oddziału ochotników objęli: profesor Stefan Woyczyński – komendant Hufca ZHP i Wacław Sobczyk – drużynowy Drużyny Harcerskiej im. T. Rejtana.

Uroczyste pożegnanie żołnierzy ochotników odbyło się 8 sierpnia na Nowym rynku. Z balkonu ratusza miejskiego przyozdobionego Białym Orłem przemawiał mjr Albin Skroczyński, po nim głos zabrali: S. Woyczyński, burmistrz T. Klepa, dyrektor gimnazjum K. Kostro oraz rejent R. Borkowski w imieniu Czerwonego Krzyża. 13 sierpnia 1920 roku kutnowscy ochotnicy dotarli do Góry Kalwarii.

Pożegnanie oddziału ochotników konnych na Nowym Rynku w Kutnie wyruszających do walki z bolszewikami, (fot. ze zbiorów ikonograficznych MR)

Harcerze i uczniowie z Kutna i powiatu walczyli m.in. w bitwach pod: Zgniłą Lipą, Złotą Lipą, Horyńcem. Podczas walk poległo pięciu uczniów – harcerzy: Władysław Borowski, Maksymilian Jasiński, Leon Krawczyk, Zygmunt Kucrzyński i Albin Zydorczak. Wielu zostało ciężko rannych m.in.: Józef Kowalewski, Antoni Śmiechowski, Julian Tybura, Zygmunt Seroczyński, Jakub Wojtczak, Teofil Bryłka i Henryk Stefański.

W październiku 1920 roku harcerze i uczniowie z Kutna i powiatu zostali zdemobilizowani i powrócili do nauki szkolnej. W czerwcu 1938 roku w Gimnazjum im. J. H. Dąbrowskiego w Kutnie została odsłonięta tablica upamiętniająca udział pedagogów i uczniów w wojnie 1920 roku. 10 czerwca 2000 roku, a w I LO im. J. H. Dąbrowskiego została odsłonięta replika pierwotnej tablicy.

dr Jacek Saramonowicz

27 lipca, 2020|Aktualności, Kutno znane i nieznane|

Kutno znane i nieznane. Nowoczesne oświetlenie w Kutnie w I połowie XIX w.

Do połowy XVIII wieku w miastach na terenie Rzeczypospolitej nie było stałego oświetlenia ulicznego, a drogę oświetlano sobie pochodniami i kagankami. Najwcześniej na lampy olejowe na większą skalę pojawiły się w Warszawie w połowie XVIII w. W okresie Królestwa Polskiego, po 1815 roku zaczęto stosować lampy rewerberowe (z jęz. francuskiego rèverbère -„odbijać światło”), najwcześniej w stolicy ok. 1819 roku, w Kutnie w 1823 roku, w Łodzi dopiero w 1835 roku.

Kutno jeszcze w okresie Księstwa Warszawskiego oświetlane było kilkoma lampami olejowymi, w których paliły się świece lub knoty zanurzone w oleju. Lampy umieszczano na drewnianych slupach przy budynkach użyteczności publicznej (ratusz, oberża).

Lampa gazowa przy dworcu kolejowym w Kutnie, fot. ze zbiorów ikonograficznych MR.

W szerszym zakresie miasto oświetlane było tymczasowo podczas ważnych uroczystości państwowych. W 1807 roku w czasie obchodów 16. rocznicy uchwalenia Konstytucji 3 maja. Po części oficjalnej, która odbyła się na Starym Rynku, zorganizowano poczęstunek dla mieszkańców, podczas którego „…za zdrowie Najjaśniejszego Cesarza, pomyślność zwycięskiego wojska, szczęśliwe powstanie narodu itp. wiwaty spełniano”, a wieczorem siedziba władz powiatowych (budynek Pałacu Saskiego), jako też całe miasto „iluminowane było, i ledwo późną noc okrzyki radości i zapału zakończyć zdołała”.

Kilkaset kaganków oświetlało natomiast drogę wiodącą do pałacu kutnowskiego Walentego Rzętkowskiego, jaką przejeżdżał Fryderyk August, przyjeżdżający do Kutna podczas swoich podróży z Warszawy do Drezna w latach 1808 – 1811. Oświetlenie to finansowane było przez dziedzica dóbr kutnowskich.

Lampa olejowa przy kamienicy Hirszberga w Kutnie przy Nowym Rynku, fot. ze zbiorów ikonograficznych MR.

W okresie Królestwa Polskiego po 1820 roku w polskich miastach zaczęły pojawiać się pierwsze lampy rewerberowe. Były to duże czworokątne latarnie z olejnymi lampami zawieszone na drewnianych słupach. Na wierzchołku słupa znajdował się wygięty pręt ze sznurem, który służył do podnoszenia i opuszczenia latarni. Po opuszczeniu latarni dozorca otwierał kluczem drzwiczki, a następnie regulował knot zanurzony w oleju i go powtórnie zapalał. Nowatorskie rozwiązanie tego typu lamp polegało na tym, że latarnie posiadały cztery metalowe lustra odblaskowe (posrebrzane rewerbery), które wzmacniały światło lampy. Koszt jednej latarni był dość wysoki i w połowie XIX wieku wahał się od kilkunastu do nawet 40 rubli za sztukę.

Lampa gazowa przy kościele ewangelickim w Kutnie, fot. ze zbiorów ikonograficznych MR.

Kutno, jako prężnie rozwijający się wówczas kilkutysięczny ośrodek miejski, należało do tych miast, gdzie lampy takie pojawiły się najwcześniej. W 1823 roku władze miejskie zakupiły 9 sztuk latarni rewerberowych, na łączną kwotę ponad 183 rubli. Obowiązek zapalania lamp spoczywał kolejno na wszystkich mieszczanach, według sporządzonej listy. Czynności te nie były skrupulatnie wykonywane i 1825 roku burmistrz Kutna zdecydował się na ogłoszenie licytacji na trzyletnią obsługę latarni miejskich. Koszt rocznej obsługi latarni burmistrz Kutna skalkulował na kwotę 1138 złotych.

Dopiero II połowie XIX wieku pojawiły się pierwsze lampy gazowe, natomiast oświetlenie elektryczne Kutno otrzymało w 1917 roku.

dr Jacek Saramonowicz

20 lipca, 2020|Aktualności, Kutno znane i nieznane|

“Mistrz Tradycji” – warsztaty rzeźbiarskie

Prezentujemy Państwu kolejne etapy realizacji zadania „Mistrz Tradycji” w ramach programu „Kultura ludowa i tradycyjna 2020”. 10 – osobowa grupa młodych adeptów z Placówki Opiekuńczo-Wychowawczej „Tęcza” w Kutnie wraz z Mistrzem Antonim Kamińskim udoskonala swój warsztat twórczy. Efektem końcowym będzie wyrzeźbiona postać Anioła. We wrześniu przygotowana zostanie wystawa powarsztatowa, na której pokażemy Państwu powstałe prace. Już dziś serdecznie zapraszamy.

Autorką i koordynatorką merytoryczną projektu jest Sylwia Kacalak – asystent działu etnograficznego

Zadanie dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących
z Funduszu Promocji Kultu
ry.

15 lipca, 2020|"Mistrz tradycji", Aktualności|

Kutno znane i nieznane. Kutnowskie kina w I połowie XX wieku

W XIX wieku Kutno było ważnym ośrodkiem życia kulturalnego okolicznego ziemiaństwa. Do miasta przyjeżdżały rożnego rodzaju grupy artystyczne. Koncerty, przedstawianie teatralne i bale odbywały się w reprezentacyjnym gmachu tzw. „Nowej Oberży”.

Budynek „Nowej Oberży” powstał jeszcze w I połowie XIX wieku i był własnością Feliksa Mniewskiego – ówczesnego właściciela Kutna. Pierwotnie był to zajazd podróżny wzorowany na założeniach pałacowych w klasycystycznym stylu architektonicznym, którego budowę rozpoczął prawdopodobnie jeszcze Walenty Rzętkowski w 1808 roku po wielkim pożarze miasta. Elewacje zewnętrzną zdobiły płaskorzeźby z motywem kariatyd. W Sali balowej z jońskimi kolumnami były rozety i fryz wieńczący ściany.

Budynek Nowej Oberży w początkach XX w., w którym mieściło się kino Polonia, (fot. ze zbiorów ikonograficznych MR).

W początkach XX wieku na mapie życia kulturalnego pojawił się nowy gmach Domu Dochodowego Straży Ogniowej, którego inicjatorem budowy był dr Antoni Troczewski i środowiska narodowe. Tam odbywały się także przedstawienia teatralne i koncerty.

W I dekadzie XX wieku mieszkańcy Kutna otrzymali jeszcze jedną propozycję spędzania wolnego czasu, kiedy to na Starym Rynku w kompleksie budynków dawnego ratusza miejskiego uruchomiono niewielkie kino „Urania”. Wśród konserwatywnej części społeczeństwa seanse filmowe nie cieszyły się popularnością. Kino uważane było za „tanią rozrywkę” dla robotników, młodzieży i dzieci. Dużo zastrzeżeń wśród tych sfer wywoływał niewłaściwy repertuar filmów oraz warunki higieniczne sal kinowych. W kinie „Urania” wieczorami wyświetlane były „filmy dla dorosłych”. Na skutek protestów kierowanych do ówczesnych władz miasta, w 1911 roku kino „Urania” zostało czasowo zamknięte.

Kompleks budynków starego ratusza w Kutnie, w którym mieściło się kino Urania. (fot. ze zbiorów ikonograficznych MR).

Drugie kutnowskie kino „Moderne”, mieściło się w gmachu Hotelu Polskiego przy ul Kilińskiego. Sala kinowa posiadała znacznie większą widownię, także z lożami balkonowymi. Jego właścicielem był wówczas Dawid Kolski.

W 1914 roku, popularne w Kutnie małżeństwo cyrkowców, Maria i Michał Pempkowscy otworzyli kinematograf „Olimpia” przy ul. Pałacowej (obecnie Sienkiewicza). Obok kina istniała sala przystosowana do występów cyrkowych, kręgielnia i ogród dla gości. Przez krótki czas działało również kino „Nowości”, znajdujące się w drewnianej szopie przy ul. Kilińskiego.

Budynek Nowej Oberży, w którym mieściło się kino Polonia, (fot. ze zbiorów ikonograficznych MR).

W dwudziestoleciu między wojennym funkcjonowały w Kutnie już dwa kina: „Polonia” i „Moderne”. Największą popularnością cieszyło się kino „Polonia” znajdujące się w gmachu dawnej „Nowej Oberży”. W 1928 r. kino „Polonia przeszło gruntowny remont. Zakupiony został najnowszy sprzęt kinowy. Poprawił się również repertuar filmowy. W „Polonii” wyświetlane częściej światowe dzieła filmowe, natomiast kino „Moderne” preferowało filmy polskie. Projekcje filmów w przerwach przeplatane były pokazami rewiowymi.

dr Jacek Saramonowicz

13 lipca, 2020|Aktualności, Kutno znane i nieznane|

„Zwykły dzień niezwykłego miasta”. Konkurs

Czas na konkurs zatytułowany „Zwykły dzień niezwykłego miasta”. Każdy może w nim wziąć udział. Wystarczy uważnie popatrzeć… Przez najbliższe dwanaście dni będziemy Państwu zadawać pytania dotyczące pewnej fotografii. Niewiele możemy tu zdradzić….to Państwo zamienią się w detektywów. Co istotne w kwestii formalnej: odpowiedzi prosimy udzielać w wiadomości prywatnej lub na adres mailowy: promocja@muzeumkutno.com . Na poszczególne odpowiedzi czekamy w dniu publikacji pytania. Trzy osoby, które udzielą najwięcej prawidłowych odpowiedzi, zostaną nagrodzone! Zaczynamy!

Pytanie 1:
Na podstawie szczegółów znajdujących się na fotografii proszę określić możliwe daty jej powstania (margines błędu: 5 lat).

Pytanie 2:
Jakie wydarzenie przedstawione jest na zdjęciu?

Pytanie 3:
Podaj słowo, które widnieje na szyldzie.

Pytanie 4:
Jakie grupy społeczne zostały uchwycone na fotografii? Wskaż przynajmniej trzy.

Pytanie 5:
Rozpoznaj dwa znane budynki widoczne na zdjęciu.

Pytanie 6:
Do czego służyły słupy widoczne na zdjęciu?

Pytanie 7:
Jaki typ stroju ma na sobie pierwszoplanowa postać kobieca na zdjęciu?

Pytanie 8:
Określ rodzaj nawierzchni ulicy ukazanej na fotografii.

Pytanie 9:
Jakie grupy zawodowe ukazane są na zdjęciu? (wymień przynajmniej trzy).

Pytanie 10:
Czym pokryte są dachy domów widocznych na fotografii?

Pytanie 11:
Podaj nazwę charakterystycznego okrycia wierzchniego noszonego przez postać w kapeluszu. 

Pytanie 12: 

Uzasadnij w kilku zdaniach, dlaczego fotografia przedstawia „zwykły dzień niezwykłego miasta”.

Zamykamy konkurs „Zwykły dzień niezwykłego miasta”. 

Czas na rozstrzygnięcie. Oto poprawne odpowiedzi:
Pyt. 1: 1915, Pyt. 2: targ, jarmark, Pyt. 3: Halt, Pyt. 4: chłopi, robotnicy, inteligencja, ziemiaństwo, Pyt.5: Kościół św. Wawrzyńca, Apteka pod Orłem, Pyt.6: energetyczne, oświetleniowe lub telegraficzne, Pyt.7: strój regionalny z okolic Kutna, Pyt. 8: bruk (kocie łby), Pyt. 9: kupcy, rolnicy, woźnice, przekupki, Pyt. 10: dachówka, blacha, Pyt. 11: chałat

„Zwykły dzień niezwykłego miasta”
Oto nasi Szanowni Zwycięzcy:
Miejsce I Pan Michał Witkowski
Miejsce II Pani Beata Szadkowska
Miejsce III Pan Jacek Kalkowski
Wyróżnienie: Pani Elżbieta Żółtowska, Pani Izabela Ośrodek
Gratulujemy i zapraszamy po odbiór nagród!

Pan Michał Witkowski, pyt. 12:

” W odległym okresie sprzed 100 lat fotografie uliczne ze względu na kształtujący się dopiero rynek fotograficzny, wykonywane były rzadko. Działo się to zwykle podczas specjalnych okazji, wydarzeń , uroczystości, bądź pocztówek, które można oglądać do dziś. W przypadku tej fotografii jest inaczej. Samo zdjęcie jest niezwykłe bo mamy do czynienia z nietypowym kadrem uchwyconym z podwyższenia – z balkonu jednego z budynków stojącego przy głównej ulicy w mieście. Zdjęcie nie było „pozowane” a znajdujący się na nim ludzie wyraźnie nie mieli o tym pojęcia. Ani jedna postać nie patrzy się w kierunku aparatu. Dzięki temu można zaobserwować naturalny moment – wycięty kadr z życia miasta w tamtym czasie. O tym że zdjęcie przedstawia zwyczajny – powszedni dzień handlowy mogą świadczyć widoczne otwarte drzwi do licznych sklepów, zakładów usługowych i innych lokali. Postacie na zdjęciu zajęte są zwykłymi codziennymi czynnościami, w tle widać odbywający się na placu targ, liczne zwierzęta, przed sklepem na rogu krzątanina. Wzdłuż jezdni ustawione są zaprzężone furmanki, przy nich krzątają się woźnicy. Miasto było wtedy niezwykłe ze względu na swą różnorodność, pełne uroku. Każdy detal uchwycony na zdjęciu jest niezwykle ciekawy i przedstawia świat którego już nie ma. O niezwykłości miasta świadczą głównie jego ówcześni mieszkańcy i ich historia, różniący się od siebie narodowością, religią, zamożnością a jednocześnie żyjący obok siebie – tworzący jedną lokalną społeczność i przestrzeń o nazwie Kutno. Przy odrobinie wysiłku można wytypować ze zdjęcia budowle bądź ich fragmenty i detale które przetrwały do dziś, które powinny być współcześnie chronione by choć w minimalnym stopniu zachować ciągłość historii tego miasta.”

 

9 lipca, 2020|Aktualności, Konkursy|